 |  |  |
U bent hier:
Wetenschappelijk onderzoek. VLK richt Stichting Emmanuel van der Schueren op
Meer lezen
Op 20 oktober 1999 houdt de Vlaamse Liga tegen Kanker de Stichting Emmanuel van der Schueren boven de doopvont: een nieuwe organisatie voor steun aan wetenschappelijk onderzoek. De oprichting is meteen ook een eerbetoon aan wijlen professor van der Schueren, drijvende kracht achter de organisatie van het wetenschappelijk kankeronderzoek in België en Europa. Een man met een missie.Tekst: An Van de Velde, uit Leven 4, oktober 1999
Professor van der Schueren was hoogleraar in de radiotherapie en tot eind "96 diensthoofd van de afdeling Gezwelziekten in het Universitair Ziekenhuis van Leuven. Na zijn specialisatie tot radiotherapeut trok professor van der Schueren voor twee jaar naar Stanford om zich daar te vervolmaken onder de vleugels van Henry Kaplan, een grote naam in de radiotherapie. Daarna ging hij voor vier jaar naar Amsterdam. In 1979 kwam hij terug naar Leuven en werd er hoofd van de afdeling radiotherapie. Professor Walter Van den Bogaert, diensthoofd Radiotherapie op Gasthuisberg in Leuven, is een vroegere studievriend en collega van professor van der Schueren. Hij vertelt: "Manu was een zeer verstandig man. Hij was iedereen altijd een stapje voor, soms tot grote frustratie van heel wat mensen. Hij was scherp van geest maar ook van tong. Als hij ergens binnenkwam, veranderde meteen de sfeer. Hij overheerste altijd discussies door zijn sterke persoonlijkheid en zijn groot intellect."
Crisismanager
Professor van der Schueren was de drijvende kracht achter heel wat belangrijke organisaties voor wetenschappelijk kankeronderzoek in België en in Europa. Veel van die organisaties heeft hij zelf (mee) opgericht. De "European Society for Therapeutic Radiology en Oncology" (ESTRO) en de "Federation of European Cancer Societies" (FECS) bijvoorbeeld, twee organisaties die belangrijke impulsen gaven aan het kankeronderzoek. In eigen land richtte hij de Belgische Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie (BVRO-ABRO) op, die radiotherapeuten uit heel het land verenigt. Sinds 1988 zette hij zich ook in voor het Belgisch Werk tegen Kanker - de voorloper van de Vlaamse Kankerliga - waarvan hij secretaris-generaal werd.
Prof. Van den Bogaert: "Eind jaren "80 werd Manu voorzitter van de EORTC, dé Europese organisatie voor klinisch onderzoek en de behandeling van kanker. De EORTC verkeerde toen in een crisis. Op korte tijd slaagde hij erin dit instituut te reorganiseren en financieel leefbaar te maken. Moeilijkheden schrikten hem niet af, integendeel. Hij werkte als een soort crisismanager. Hij zette een nieuwe organisatie op poten en zodra alles goed liep, liet hij het aan anderen over."
Fundamenteel
Professor Van der Schueren was een wereldautoriteit in de radiobiologie, de studie die zich toelegt op de invloed van straling op levende organismen. Onder zijn impuls werden verschillende belangrijke wetenschappelijke studies uitgevoerd. Zelf verrichtte hij heel wat fundamenteel onderzoek naar het effect van bestraling. Professor Van den Bogaert: "Hoe reageren normale, gezonde weefsels en organen op bestraling? Op bestraling gecombineerd met chemotherapie, op een korte of lange reeks van bestralingen, op verschillende dosissen, enzovoort. Het antwoord op al deze vragen is enorm belangrijk, onder meer bij bestraling van ruggemerg bijvoorbeeld. De dosis moet hoog genoeg zijn, om de kankercellen te doden, maar mag ook niet te hoog zijn. Want ruggemerg heeft een belangrijke functie bij de bloedaanmaak en je mag het dus zeker niet vernietigen."
Prof in Harvard
Begin jaren "80 kreeg Emmanuel van der Schueren een zeer aantrekkelijk aanbod: hij kon als professor in de radiotherapie naar Harvard. Een erg prestigieuze post. Prof. Van den Bogaert: "In "82 - we zaten samen op een congres en hij had toen juist de aanbieding gekregen - vroeg hij aan mij: "Wat vind jij dat ik zou moeten doen?" Ik zei: "Het is toch wel een schitterende aanbieding, je krijgt de kans om "numero uno" te worden in de radiotherapie." Hij dacht even na en zei : "Daar hoef ik niet voor naar Amerika." Hij bedoelde: "Dat kan ik in Europa ook." En inderdaad. Als je ziet wat hij allemaal gerealiseerd heeft, kan je wel stellen dat hij daarin geslaagd is."
Kwaliteit telt
Op het gebied van wetenschappelijk onderzoek heeft professor van der Schueren heel wat op zijn palmares. Wat is zijn belangrijkste verdienste? Prof. Van den Bogaert: "Hij heeft een zeer belangrijke rol gespeeld in de radiobiologie en de laatste tien jaar heeft hij ook baanbrekend werk verricht in de organisatie van kwaliteitscontrole in de radiotherapie. En dit lang voor iedereen hier wist wat dat eigenlijk was. Maar zijn grootste verdienste is dat hij de Europese oncologie heeft georganiseerd en structuur heeft gegeven. Dat is uiteindelijk ook van zeer groot belang geweest voor de behandeling van kanker. Zonder zijn inspanningen zouden er nu ongetwijfeld veel minder radiotherapeuten en behandelingsmogelijkheden zijn in Europa. Door het feit dat alles goed georganiseerd was, kwam het wetenschappelijk onderzoek ook in een stroomversnelling. Dat hebben we zeker voor een groot deel aan Manu te danken."
In memoriam
Op 3 maart 1998 overleed Emmanuel van der Schueren minder dan twee maanden na de diagnose van pancreaskanker. Hij was 54 jaar.
Prof. Van den Bogaert: "Manu is thuis gestorven en de wijze waarop hij afscheid genomen heeft van het leven was uiterst indrukwekkend. Twee maanden is kort, maar ook lang. Hij is niet plotseling gegaan. Ik heb nog afscheid van hem kunnen nemen en heel wat mensen hebben die mogelijkheid gehad. Zelfs tijdens die gesprekken in de laatste dagen van zijn leven bleef hij een imponerende persoonlijkheid."
Wetenschappelijke beurzen
Emmanuel van der Schueren speelde een actieve rol in de fusie van de Vlaamse Kankerliga en Kom op tegen Kanker tot de Vlaamse Liga tegen Kanker. Hij was er een groot voorstander van dat er in Vlaanderen één grote organisatie zou komen. Hij zocht ook wegen om de toenmalige Vereniging voor Kankerbestrijding mee op te nemen, maar de hand die hij uitstak werd niet gewaardeerd. Manu heeft nog net de oprichting van de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) meegemaakt. Op 7 januari 1998 vergaderde hij nog mee om een voorzitter te kiezen. Een kleine twee maanden later is hij overleden.
De VLK wil de nagedachtenis aan Manu in ere houden door zijn naam te verbinden aan de steun voor wetenschappelijk werk. De Vlaamse Liga tegen Kanker steunt - net als de Vlaamse Kankerliga vroeger - jaarlijks een 10-tal jonge wetenschappers met een beurs van 700.000 frank. Deze beurzen zijn bestemd voor mensen die werken op zeer gespecialiseerd kankeronderzoek. Jonge mensen met een groot potentieel, maar die beroep meer kunnen doen op een overheidsbeurs. Vanaf dit jaar vertrouwt de VLK het toekennen van die wetenschappelijke beurzen toe aan de Stichting Emmanuel van der Schueren.