 |  |  |
U bent hier:
Therapeut Rik Willemaers. Hoe geven ook krijgen wordt
Wie psycholoog Rik Willemaers (Universiteit Gent) ooit ontmoet heeft, vergeet hem niet licht. Eerst en vooral om zijn imposante verschijning: hij heeft een wilde, wijde, witte haardos. Maar het gaat verder dan dat. Hij bruist van enthousiasme, ontroerbaarheid en inlevingsvermogen. Hij is geen prof in een ivoren toren, maar een mens die zich blijft interesseren voor en verwonderen over andere mensen.Tekst: Kathleen Vereecken, uit Leven 7, juli 2000
Rik Willemaers is een idealist pur sang. Mensen helpen is altijd zijn drijfveer geweest; daarom ging hij ook psychologie studeren. En zijn motivatie is er door de jaren heen alleen maar dieper op geworden. Hij doctoreerde, werd professor, maar nam nooit genoegen met het leven van docent. Lesgeven, lezingen houden, schrijven, workshops organiseren, mensen continu psychosociaal begeleiden en nog zoveel meer. het maakt allemaal deel uit van zijn rijkgevulde beroepsleven.
Verrijkend
Al vijftien jaar begeleidt Rik Willemaers kankerpatiënten en hun familieleden psychologisch. In die tijd heeft hij velen zien komen en gaan. En dat 'gaan' heeft een dubbele betekenis. Soms omdat ze, eenmaal genezen, erin slagen de draad van hun leven weer in eigen handen te nemen. Soms omdat ze sterven. Het is niet iedereen gegeven: je elke keer weer inleven in anderen, een eindje mee op weg gaan, loslaten en opnieuw beginnen. Zonder kil te worden, hard of cynisch. Het moet elke keer weer bijzonder confronterend zijn. Maar bij die vraag kijkt hij een beetje verwonderd.
Rik Willemaers: "Confronterend? Maar neen. Ik vind het een voorrecht en een verrijking om zo dicht bij die mensen te mogen komen, zoveel met hen te mogen delen. De meeste mensen denken dat wij alleen maar over triestige dingen praten, maar dat is niet zo. En zelfs als de situatie bijzonder droevig is, wordt er vaak gelachen."
"Elke keer weer leer ik zulke mooie mensen kennen. Mensen die zichzelf overstijgen door het ziekteproces en door de inzichten die ze daarbij verwerven over hun eigen bestaan, over het leven, over de dood. Ondanks alles ervaren ze een zekere zingeving. Dat kan me intens blij maken. Kijk, doorheen de geschiedenis van de mensheid zie je dat alles draait om destructie en creativiteit. Wel, in mijn werk krijg ik vooral het creatieve te zien: persoonlijkheden die tot bloei komen. Natuurlijk voel ik me soms heel droevig, maar in elke droefenis schuilt iets moois. Ik kon onmogelijk onbewogen blijven toen een jonge vrouw me kort voor haar overlijden vroeg een aantal gesprekken op video op te nemen. Zo zou haar driejarig kindje zich later een beeld kunnen vormen van zijn moeder. Dat is tragiek. Dat heeft me heel diep geraakt. En tegelijk is het heel mooi. Het is het leven zelf."
De veerkracht van een wilg
Afscheid nemen maakt fundamenteel deel uit van dit werk. Het lijkt een bijna onmogelijke opgave om dat met de bijbehorende pijn te blijven doen, telkens weer. Rik Willemaers: "Als mensen sterven, doet me dat elke keer weer verdriet. Maar ik heb altijd het gevoel dat er iets van hen achterblijft in mij. Ik heb het ooit zo neergeschreven: 'Het huis van mijn mens-zijn telt veel kamers, waarin mensen wonen die gestorven zijn'. Hoe ik telkens weer overeind veer na dat verdriet? Tja, het klinkt misschien een beetje tegenstrijdig, maar in de loop van de jaren ben ik tegelijk gevoeliger en meer ontroerbaar geworden, maar ook sterker en buigzamer. Ik ben als de tak van een wilg, die heel diep kan meewiegen en doorbuigen door de kracht van de wind, maar die elke keer weer overeind komt. Ik ga soms tot helemaal tegen de grond, maar ik breek niet. Dat heb ik moeten leren."
Intens leven
Wie kankerpatiënten begeleidt, wordt onvermijdelijk ook met de neus op zijn eigen kwetsbaarheid en eindigheid gedrukt. Dit werk doet Rik Willemaers sterk reflecteren over zijn eigen leven. Rik Willemaers: "Ik heb het privilege een wereld te leren kennen die ik geen enkele andere job terug zou vinden. Dat heeft me als mens doen groeien. Mensen horen vertellen over hun leven, doet me nadenken over mijn eigen leven. En doordat ik ze help zich gelukkiger te voelen, help ik onvermijdelijk ook mezelf. Ik ben veel bewuster, veel intenser beginnen te leven, omdat ik zo sterk doordrongen ben van mijn eigen eindigheid. Een sonate van Beethoven, een concerto van Mozart, Vivaldi, Satie, poëzie, schilderkunst, of gewoon de meeuwen die daarbuiten door de lucht vliegen, een wandeling langs de zee. Als kind al was ik me heel sterk bewust van de natuur en de schoonheid van alles, maar nu zijn mijn zintuigen nog veel scherper afgesteld."
Moeilijke, maar vooral mooie momenten
Rik Willemaers' hoofd zit vol herinneringen aan moeilijke, maar tegelijk mooie momenten. Er is het verhaal van de jonge man met een hersentumor, die niet meer kon spreken of lopen. Hij moest alles weer leren en heeft nu een nieuw leven. Of het verhaal van de 73-jarige vrouw die opnieuw vlinders in de buik kreeg, een nieuwe relatie begon, en nu leert schilderen op de academie. Er is Judith, die hij jarenlang begeleidde, die hem veel leerde over de beleving van kanker, en aan wie hij haar eigen gedichten voorlas toen zij niet meer kon spreken en schrijven. En dan dwalen zijn ogen af naar een aquarel bovenop de kast. Hij wijst ernaar. Het is de zee. "De man die dat gemaakt heeft, is pas beginnen te aquarelleren tijdens zijn ziekte. Hij wist dat ik heel veel van de zee hou, dat ik er graag heenga om me helemaal te ontspannen. En toen heeft hij me deze aquarel gegeven. 'Als je eens geen tijd hebt om naar zee te gaan,' zei hij, 'dan kan je hiernaar kijken'. Hij is dood nu, maar er is iets waardevols achtergebleven. Ik kan nu altijd naar de zee kijken als ik dat wil."