 |  |  |
U bent hier:
Spreken met je slokdarm. Luc Appeltans: 'Ze moeten me behandelen als een normaal iemand'
Zelfhulpgroepen
"Toen ik uit de verdoving ontwaakten, tastte ik naar mijn keel. Ik wist het onmiddellijk: ik had geen stem meer. En toen ik op een bordje de vraag schreef of ik ooit weer zou kunnen lesgeven, antwoordde de specialist aarzelend dat alles kon en dat de wonderen de wereld nog niet uit waren. Ik schreef op het bordje: "Dan zal het gebeuren'."Tekst: Jan Sprimont, uit Leven 9, januari 2001
Luc Appeltans kreeg acht jaar geleden stembandkanker. Zijn strottenhoofd en stembanden werden weggenomen - een totale laryngectomie heet dit in vaktermen. Hij gaf toen les en stond op zes jaar voor zijn pensioen. Hij weigerde echter zich invalide te laten verklaren: hij wou en zou weer lesgeven. Door slokdarmspraak leerde hij opnieuw praten, en hij besloot met volle teugen te blijven genieten van het leven. Hij was - en is - ervan overtuigd dat steun van derden en geloof in eigen kunnen bergen verzetten. En ja: in maart 1992 verliet hij het ziekenhuis, in september van hetzelfde jaar stond hij weer voor de klas. Het verhaal van een geslaagde reïntegratie van een goedlachse man.
Bergen verzetten
"Het begon met een hese stem. Ik gaf personeelsbeleid in een sociale hogeschool, en als lesgever is zoiets niet lang houdbaar, dus ik wendde me tot mijn huisarts, die mij doorstuurde naar een specialist. Ook hij vond niks. Uiteindelijk belandde ik in het Universitair Ziekenhuis van Leuven voor een scanneronderzoek. Daar stelden ze een gezwel op mijn linkerstembanden vast. De professor besloot dit te verwijderen. De prognose was goed, maar ik was er mij van bewust dat mijn stembanden mogelijk volledig weggenomen zouden moeten worden.
Ik had beloofd om de week voor de operatie de stenen van het huis van een van mijn zonen schoon te maken. Ik wou dat absoluut doen. Toen ik ermee bezig was, was ik de hele week volledig op mezelf gericht. Ik nam toen de beslissing alles te doen om verder te kunnen leven zoals ik tot dan toe had gedaan. En dus ook om les te geven."
Steun van de omgeving
"Na die eerste operatie doken er complicaties op: de wonde weigerde te genezen. De specialist besloot een deel van mijn linkerborstspier te transplanteren naar mijn hals. Dit betekende opnieuw een operatie. De dag voor die tweede ingreep en de dag erna zag ik het echt niet meer zitten. Het was mijn vrouw die me door deze twee aartsmoeilijke dagen sleurde. Zonder veel woorden en zonder me te betuttelen. Op die momenten was zij een enorme steun. Ze heeft me trouwens nooit behandeld als een hulpeloos iemand. Ze ging ervan uit dat wat ik zelf kon, ook zelf moest doen. Ik geloof dat dit de meest aangewezen aanpak is. Tekenend is dat als mensen haar vragen wat ik juist heb, ze altijd repliceert dat ze de vraag aan mij moeten stellen. Trouwens, de eerste dag dat ik thuis was, keek ik in mijn agenda en zag ik dat het 's avonds OCMW-raad was. Ik schreef op een bordje, want praten kon ik nog niet, dat ik de raad ging voorbereiden. Mijn vrouw antwoordde me onmiddellijk dat ik dat maar moest doen."
"Ook aan mijn kinderen had ik veel. Kort na mijn thuiskomst heb ik een van mijn zonen leren metselen - iets wat ik hem al een hele tijd beloofd had. Hij liet me dit doen - en dat was heel belangrijk voor mij: het is cruciaal dat je familie en je echte vrienden in je geloven, en ook in je kunnen. Je omgeving mag je niet vertroetelen, noch fysiek noch psychisch. Ze moeten je behandelen als een volwaardig iemand."
"Daarnaast heb ik ontzettend veel gehad aan de voorlichting en ondersteuning van de zelfhulpgroep Vereniging Gelaryngectomeerden Universitaire Ziekenhuizen Leuven. Zij waren een belangrijke schakel bij het verwerkingsproces."
Zelfredzaamheid
"Na mijn ontslag uit het ziekenhuis was ik verplicht me aan te melden bij de controledienst van het ministerie van de Onderwijs. De arts die me onderzocht, ging ervan uit dat ik de resterende zes jaar van mijn loopbaan niet meer zou willen werken. Ik heb uitgelegd dat ik absoluut weer wou lesgeven. Ik heb toen intensief logopedie gevolgd en de techniek geleerd om met de trilling van de lucht in mijn slokdarm klanken en woorden te vormen (nvdr bij het praten wordt de luchtpijp met de vinger afgesloten en wordt de lucht via de slokdarm naar de mondholte gestuurd en omgezet in klank). Zes maanden later stond ik bij het begin van het schooljaar weer voor de klas. Maar ik had wel degelijk twijfels. Ik vroeg me af of dit voor de studenten wel verantwoord was - een vraag die mij niet meer losliet. Elk jaar opnieuw vroeg ik de studenten hoe zij hier tegenover stonden. Hun reactie viel ontzettend mee. Ze leerden me dat zolang je iets te zeggen hebt, het niet belangrijk is hoe het klinkt."
"Natuurlijk heb ik een handicap. Door het feit dat ik door mijn keel adem en er altijd lucht uit mijn longen naar buiten kan, zijn zware inspanningen niet meer aan mij besteed. Bij een doorgedreven inspanning sluit je de lucht op in je longen door de mond te sluiten en dat kan ik niet meer. Wat niet betekent dat ik alle fysieke inspanningen mijd, wel moet ik er anders mee omgaan. Ik heb bijvoorbeeld altijd graag in de tuin gewerkt. Als ik nu de tuin omspit moet ik regelmatig rustpauzen inlassen. En dan? Het kost me meer tijd maar ik blijf trots op mijn tuin en blijf genieten van het werk. Het is een kwestie van anders met het begrip tijd omgaan. Ik ben een gletsjer in de bergen gaan bezichtigen. Maar ik moest wel om de vijftig meter een rustpauze inlassen. Daar moet je rekening mee houden. Daartegenover staat dat ik iets kan wat anderen niet kunnen. Een hele nacht aan één stuk door kussen bijvoorbeeld. Ik gebruik mijn mond immers niet om te ademen." (lacht hartelijk)
Het verschil
"Sinds ik een kankerpatiënt ben, zijn hoogdravende abstracte discussies niet langer aan mij besteed. Ik ben veel meer concreet gericht. Momenteel zet ik me samen met enkele collega's in voor social-profitorganisaties, waar ik advies geef over personeelsbeleid. Ik heb bewust gekozen voor de non-profitsector, voor projecten die het verschil kunnen maken voor mensen. Die klik heeft de ingreep wél veroorzaakt: wellicht had ik anders na mijn pensioen gekozen voor lucratieve opdrachten in de privé-sector. Er is dus wel degelijk iets fundamenteel veranderd."