 |  |  |
U bent hier:
Seks na prostaatkanker: meer dan vrijen alleen
Meer lezen
Lotgenotencontact
Schrijf ons!
Stuur uw reactie op artikels uit het tijdschrift Leven naar de brievenbus@tegenkanker.be, de lezersrubriek van het tijdschrift. We nemen uw brief mogelijk op in het volgende nummer van Leven.
'Natuurlijk voel ik me aangetast in mijn mannelijkheid. Wat had je anders gedacht? Maar ik ben al blij dat ik nog lééf.' Een man, laten we hem Karel noemen, die prostaatkanker overwint, heeft een reële kans op gedeeltelijke of volledige impotentie: 'Je ontdekt nieuwe manieren om liefde te tonen en andere vormen van sensualiteit. Leven als koppel is meer dan vrijen alleen.'Tekst: Marc Peirs, uit Leven 22, april 2004
'Een mokerslag is het, wanneer het woord valt: prostaatkanker. Hoe goed je gezinsrelatie ook is, je staat er toch alleen voor. Net daarom is het belangrijk dat je een goeie dokter hebt: een bekwame arts, maar tegelijkertijd een goeie communicator. Ik wil mijn arts daarom alle lof toezwaaien. Hij bood me meteen een hoopvol toekomstperspectief en wees op de kansen op genezing. Samen met mij overliep hij bedachtzaam de mogelijke behandelingswijzen. Gezien mijn leeftijd - ik was toen 51- raadde hij een operatie aan. De arts gaf me uitgebreid uitleg over de medische aspecten en schetste de mogelijke gevolgen op seksueel gebied: een operatie is de ingreep met de meeste kans op medisch succes maar ook met de meest drastische risico's voor je seksuele leven nadien. Ja, ik kwam goed gebrieft op de operatietafel terecht.'
'Elke operatie is anders. Het is niet correct dat je zou moeten "kiezen tussen overleven en impotentie". Je hebt operaties waar de zenuwen van de penis gespaard blijven. Dan heb je later geen erectiestoornissen. Maar het kan ook dat de zenuw verloren gaat: dan ben je impotent. In nog andere gevallen, zoals bij mij, wordt de wordt zenuw gedeeltelijk gespaard. Voor de ingreep kan de dokter niet voorspellen wat het resultaat zal zijn. Het is koffiedik kijken. Maar de vraag naar je mogelijke erectie is niet de eerste prioriteit wanneer je daar ligt. Veeleer wil je weten of de ingreep geslaagd is, of de kanker wég is, of je geen uitzaaiingen hebt, of je, kortom, zal overléven. Niemand van het gezin stelt de vraag naar de seksualiteit, weet je. We waren allemaal overgelukkig toen ik vernam dat de tumor helemaal weggesneden was.'
'Na negen maanden merkte ik dat er opnieuw wat leven in mijn penis kwam. De dokter stelde me medicatie voor om een erectie, en dus vrijen, mogelijk te maken. Sommige vrienden van me geven de voorkeur aan een spuitje en ze zijn daar heel tevreden over. Ikzelf kies voor een pil; ik vind dat minder gedoe (lacht) . De werking is net dezelfde: je zet een spuitje - je kan dat zelf doen - of je slikt een pil, en wat later heb je een erectie. Die komt behoorlijk snel. Maar je moet er wel elke keer aan denken: zonder medische hulp gaat het niet.'
'Voor mij is de erectiepil ondersteunend, niet allesbepalend. Je kan die pil nemen waar, wanneer en hoe vaak je zelf wil. Wanneer mijn vrouw en ik langere tijd samen zijn en van elkaar willen genieten, dan ga ik even bij de apotheek langs. Bij het vrijen geniet ik net als vroeger van de bevrediging, maar een zaadlozing is er niet. Ook voor mijn vrouw is ons seksleven bevredigend, absoluut. Bovendien vult iedereen seksualiteit toch in hoe hij of zij dat zelf wil? En je zoekt romantiek op andere manieren dan via seksualiteit. Je brengt bijvoorbeeld al eens vaker een ruiker bloemen mee. Wat je verliest aan seksuele kracht, wordt voor een deel gecompenseerd door een verhoogde sensitiviteit.'
'Natuurlijk voel je je een beetje aangetast in je mannelijkheid. Dat ontkennen, zou zelfbedrog zijn. Overleeft er iets van seksualiteit, dan is dat meegenomen. En kan je er dankzij medische hulp nog meer van genieten, dan is dat extra meegenomen. Maar de grote genoegdoening is dat je lééft. Dat je nog met je vrouw en familie samen bent. Dat je nog samen uit eten kan! Samen op reis! Je kan zovéél doen, samen.'
Dokter Claes hoopvol over leven na prostaatoperatie: 'Bevredigend seksleven blijft mogelijk'
'Na prostaatkanker kan je nog altijd van een bevredigend seksleven genieten: als je dat wil en belangrijk vindt tenminste.' Uroloog Hubert Claes van het Sint-Jansziekenhuis in Brussel las het getuigenis van Karel over de schouder mee en kijkt uit eigen dokterservaring positief naar de levens- en relatiekwaliteit van mannen die een prostaatoperatie achter zich hebben.
'Lang niet iedereen is impotent na een operatie aan de prostaat. Zoals uit het getuigenis van Karel blijkt, hangt alles af van de vraag of de arts al dan niet 'zenuwsparend' kon opereren. De zenuw die zorgt voor de toevoer van bloed naar de penis en dus voor de erectie, ligt boven op de prostaat. Bij de meeste mannen raakt de zenuw met het ouder worden als het ware verzonken in de prostaat; ze raakt ermee vergroeid. Meestal gebeurt dat met het ouder worden, maar bij sommige mannen begint dat proces al op jongere leeftijd. Wanneer de zenuw vergroeid is met de prostaat, kan je niet vermijden dat ze tijdens de operatie beschadigd raakt, en dan werken we gedeeltelijk zenuwsparend. Ofwel moet ze samen met de prostaat worden weggenomen, en dan is ze onherroepelijk verloren. Ook de grootte en de locatie van het kankergezwel op de prostaat bepalen mee of de zenuw (gedeeltelijk) gespaard kan worden of niet. Om al die redenen is het inderdaad onmogelijk voor de arts om vooraf te zeggen of er zenuwsparend kan worden geopereerd. Pas tijdens de operatie wordt dat duidelijk.'
Bij een gedeeltelijk zenuwsparende operatie is er een goeie kans dat er, na verloop van tijd, nog leven zit in de penis. Als de zenuw helemaal weg, is er niks meer mogelijk van natuurlijke erectie. Maar in alle gevallen is bij het wegnemen van de prostaat een zaadlozing helemaal verleden tijd?
'Uiteraard. Het is de prostaat die het sperma aanmaakt. Wanneer die weg is, is er geen sperma meer, en evident dus ook geen zaadlozing. Voor de meeste patiënten is dàt aspect niet zo erg. Meestal gaat het om mannen van ruim boven de vijftig. Die hebben al kinderen, als ze er wilden. Voor velen is het wél belangrijk dat ze wel nog een erectie kunnen krijgen en kunnen vrijen.'
Daarvoor doen ze een beroep op een pil of een spuitje: wat is het beste in welke omstandigheden?
'Beiden werken prima. Wie de zenuw volledig kwijt is, kan alléén nog baat vinden bij een spuitje. Dat spuitje vervangt immers de werking van de zenuw. Terwijl patiënten bij wie we gedeeltelijk zenuwsparend konden opereren, kunnen kiezen tussen een spuitje of een pilletje. Een pilletje (Viagra, Cialis of Levitra zijn de bekendste merknamen) is natuurlijk handig, maar een spuitje eigenlijk ook: je kan het zelf plaatsen en het is pijnloos omdat je in de schaft van de penis spuit die niet erg gevoelig is. Er is geen enkele reden om een vooroordeel tegen het spuitje te koesteren. Het is ook iets goedkoper dan een pilletje: een spuitje kost je tussen de 2 en de 10 euro per dosis, een pilletje tussen de 5 en de 10 euro (niet terugbetaald door de mutualiteit, nvdr).'
De werking is net dezelfde?
'In grote lijnen wel. Het verschil is dat een spuitje sowieso een erectie oplevert. Die komt een tiental minuten nadat het spuitje is gebruikt en duurt zo'n drie kwartier, wat er in de tussentijd ook gebeurt. Een pilletje moet je langer van tevoren innemen; reken op een half uur. En wanneer in dat half uur de seksuele spanning wegebt, dan zal je ook een zwakkere of helemaal geen erectie meer krijgen. Een spuitje is dus zekerder. Maar je moet ook wel zeker zijn dat de partner het ziet zitten, want een erectie heb je in elk geval. Een pilletje is discreter, argumenteren sommige mannen, bijvoorbeeld mannen die niet één maar wisselende partners hebben.'
Prostaatkankerpatiënten kunnen geen zaadlozing hebben maar wel een orgasme?
'Zeker. Strikt genomen heb je sperma alleen nodig als je kinderen wil maken. Het orgasme, het plezier van klaarkomen, speelt zich af in de hersenen en daar wordt door de operatie niet aan geraakt. Ook de lustgevoelens blijven wat ze waren. Dat is niet zo wanneer de patiënt een hormonale behandeling ondergaat. In dat geval wordt, eenvoudig gezegd, het testosteron, het mannelijke hormoon, met hormonale geneesmiddelen vernietigd. Voor die mannen helpen pilletjes noch spuitjes. Want die behandeling is eigenlijk een chemische castratie: de mogelijkheid om seksueel geprikkeld te worden, verdwijnt. Zinnenprikkelende foto's of films hebben op die mannen geen effect meer.'
Uit het getuigenis van Karel blijkt dat de vraag naar zijn seksuele mogelijkheden na de operatie allesbehalve een prioriteit was. Een geslaagde operatie, genezen van de kanker, dàt is wat telt. Is Karel een uitzondering of representatief?
'Zeer representatief! Meer dan 90 procent vraagt zich niet af hoe het seksleven er na de operatie zal uitzien. Overleven is de eerste zorg. Uiteraard krijgen de patiënten en de partner uitgebreide informatie voor en na de ingreep. Wanneer ik vertel over de risico's op erectiestoornissen, zeggen heel wat koppels me: "Ach dokter, weet u, op onze leeftijd is het seksuele leven sowieso al niet meer erg bloeiend." Maar ik wil de mensen toch waarschuwen dat er een groot verschil is tussen "af en toe" en "helemaal niks meer". Zelfs een geringe kwantiteit is belangrijk. Dat geldt ook voor ons seksleven. Vandaar ook dat we als artsen het spuitje of het pilletje van harte aanraden.'
De uiteindelijke beslissing is een zaak van het koppel in kwestie?
'Uiteraard. Erover praten als koppel is erg belangrijk. Ik merk ook dat de motivatie van de man om pil of spuit te hanteren, in eerste instantie door de vraag van de partner wordt bepaald. Mannen met jongere vrouwen, of mannen met oudere dames die nog veel zin hebben, gaan sneller en vaker een voorschrift willen voor pil of spuit. Ik heb zelfs koppels wiens seksleven veel verbeterd is dankzij de pil of spuit. In veel gevallen hàd de man al erectieproblemen voor de prostaatoperatie. Dankzij pil of spuit zijn die erectieproblemen de wereld uit.'