 |  |  |
U bent hier:
Prof. Walter Van den Bogaert over Europees kwaliteitsonderzoek naar bestraling
Meer lezen
Radiotherapie of ‘bestraling' is een belangrijk wapen in de strijd tegen kanker. De radiotherapeut probeert door sterk geconcentreerde, gerichte straling kwaadaardige cellen te doden en gezonde cellen zo veel mogelijk te sparen. De dosis en dosisverdeling bepalen voor een groot stuk de kwaliteit en het resultaat van de behandeling. Om die verder te verbeteren, steunt de Vlaamse Liga tegen Kanker Europees kwaliteitsonderzoek naar bestraling. Een van de drijvende krachten achter dat onderzoek is professor Walter Van den Bogaert van het UZ Gasthuisberg in Leuven.Wat houdt kwaliteitsonderzoek in de radiotherapie in?
Professor Walter Van den Bogaert: ‘Eigenlijk gaat het in ons onderzoek om ‘kwaliteitsverzekering'. In de eerste plaats gaan we na of de bestralingsmachines wel correct werken. Als ze op een bepaalde stralingsdosis ingesteld staan, komt die er dan ook effectief uit? In de tweede plaats gaan we na of alle centra voor radiotherapie op dezelfde manier bestraling gebruiken. Dat is complexer, maar voor onderzoek heel belangrijk. Als elke radiotherapeut zijn eigen dosis en dosisverdeling gebruikt, kunnen we de resultaten van behandelingen niet goed vergelijken. Tussen 1982 en 1985 heb ik met enkele collega's alle instituten bezocht die aan een studie over hoofd- en halstumoren deelnamen. Ik was verbijsterd: iedereen bestraalde op zijn eigen manier, met een andere dosis en dosisverdeling.'
Wat doen jullie nu om die diversiteit tegen te gaan?
‘Wie deelneemt aan een studie, moet nauwkeurig bepaalde kwaliteitsnormen volgen. We omschrijven nu veel gedetailleerder dan vroeger hoe de bestraling moet gebeuren. We leggen precies de plaatsen, de volumes en de dosisverdeling vast. We schrijven nauwkeurig voor op welke manier de bestraling moet gebeuren. Zo weten we perfect waarover we praten en hoe de bestraling in alle centra die met ons samenwerken gebeurt. Een centrum moet aan alle kwaliteitsnormen voldoen vooraleer het aan een studie mag deelnemen. Alleen dan zijn de resultaten van de studie betrouwbaar.'
Wat levert het werk op voor de patiënten?
‘Stel dat we vaststellen dat we met minder straling op een welbepaalde plek hetzelfde resultaat bereiken. Dan kunnen we overal de lagere dosis aanbevelen en zullen patiënten minder nevenwerkingen ondervinden. Een ander voorbeeld. Sinds 1998 kunnen we bij de bestraling van het hoofd- en halsgebied in de meeste gevallen de parotisklier sparen. Dat is de klier die speeksel produceert. Vroeger werd die mee bestraald, ook als het gezwel er niet dicht tegenaan zat. Het gevolg was dat de klier na de behandeling niet meer werkte en dat de patiënt of ex-patiënt verder moest met droge slijmvliezen en een altijd droge mond. Dankzij onderzoek weten we nu dat we de parotisklier in vele gevallen niet hoeven te bestralen. Een geweldig voordeel voor de patiënt.'
U voert uw onderzoek in Europees verband uit. Waarom is dat zo belangrijk?
‘Voor heel wat studies moet je op korte termijn veel patiënten bij elkaar krijgen. Dat lukt alleen als je het Europees aanpakt. Centra uit heel Europa werken samen in de schoot van de EORTC, de European Organisation for Research and Treatment of Cancer. In de EORTC zijn verschillende groepen aan het werk. De meeste richten zich op een orgaan: de longen, de borst, de darm. Wij, in de radiotherapiegroep, houden ons bezig met het onderzoek naar de rol van bestraling van verschillende soorten kankers. Een belangrijk onderdeel van onze werking is toezien op de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek. Enkel goede, kwaliteitsvolle studies helpen de strijd tegen kanker vooruit.'
De Vlaamse Liga tegen Kanker financiert een onderzoeker die meewerkt aan de kwaliteitsverzekering in de radiotherapie. Wie is dat?
‘Dat is een arts die een jaar of langer in Brussel werkt bij de EORTC. We hadden al drie zogenaamde fellows: een Griek, een Roemeense en een Turkse. In november gaat iemand uit Leuven aan de slag. Hij zal meewerken aan studies over de behandeling van hersenvliezen, de borst, de prostaat en de maag.'
Tekst: Bart Van Moerkerke, foto: Fotostudio Leemans, uit Erfenissen tegen Kanker, oktober 2006