 |  |  |
U bent hier:
Ontstaan van baarmoederhalskanker
1. Wat is baarmoederhalskanker?2. Is baarmoederhalskanker hetzelfde als baarmoederkanker?
3. Hoe ontstaat baarmoederhalskanker?
4. Hoe groot is het risico op baarmoederhalskanker?
5. Zijn er omstandigheden waarin het risico op baarmoederhalskanker groter is?
6. Hoe ernstig is baarmoederhalskanker?
7. Zijn er tekenen die kunnen wijzen op baarmoederhalskanker?
1. Wat is baarmoederhalskanker?
© KWF-Kankerbestrijding
De baarmoeder behoort net als de vagina (schede) (f), de eierstokken (b) en de eileiders (a) tot de inwendige geslachtsorganen van de vrouw. Ze bevinden zich in het onderste deel van de buikholte (het kleine bekken). De baarmoeder heeft de vorm en de omvang van een omgekeerde peer. Het bovenste en grootste deel van de baarmoeder is het baarmoederlichaam (c). Het is verbonden met de vagina door middel van de baarmoederhals (d) en de baarmoedermond (e). Aan weerszijden van het baarmoederlichaam liggen de eierstokken met de eileiders. De eileiders vormen de verbinding tussen de baarmoeder en de eierstokken.
Het baarmoederlichaam is van binnen bekleed met slijmvlies met veel bloedvaatjes. Elke maand wordt dit slijmvlies afgestoten. Op dat moment is de vrouw ongesteld (maandstonden of menstruatie). Het slijmvlies in de baarmoederhals is uit andere cellen opgebouwd dan het slijmvlies in de baarmoedermond. Waar de baarmoederhals overgaat in de baarmoedermond, gaan deze twee soorten cellen in elkaar over.
Baarmoederhalskanker ontstaat meestal uit cellen in het slijmvlies in dit overgangsgebied, op de grens van de baarmoederhals en de baarmoedermond dus.
2. Is baarmoederhalskanker hetzelfde als baarmoederkanker?
Baarmoederhalskanker is niet hetzelfde als baarmoederkanker, ook wel baarmoederlichaamkanker of endometriumcarcinoom genoemd. Baarmoederkanker ontwikkelt zich meestal in de binnenste slijmvlieslaag van het baarmoederlichaam (het endometrium). Bij ongeveer 5 op de 100 vrouwen met baarmoederkanker ontstaat de ziekte niet in de binnenste slijmvlieslaag, maar in de spierwand van de baarmoeder. Dit wordt een uterussarcoom (uterus = baarmoeder) genoemd.
In de informatie op deze pagina's hebben we het verder alleen over baarmoederhalskanker en het voorkomen en vroeg opsporen ervan.
Meer informatie over baarmoederkanker
3. Hoe ontstaat baarmoederhalskanker?
Baarmoederhalskanker is niet erfelijk. Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het erg besmettelijke, seksueel overdraagbare humaan papillomavirus of HPV. Het virus wordt bij 99 op de 100 baarmoederhalskankers teruggevonden. Baarmoederhalskanker zelf is dus niet besmettelijk, het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken wel.
Er bestaan meer dan 150 types HPV. Een 15-tal van die types kunnen baarmoederhalskanker veroorzaken. Ze worden dan ook hoog-risico HPV's genoemd.
Meer over het humaan papillomavirus en de kans op besmetting
Bij 80 tot 90 op de 100 HPV-besmettingen ruimt het afweersysteem het virus spontaan op, net zoals het dat bijvoorbeeld ook doet bij de virussen die verkoudheid of griep veroorzaken. Bij 10 tot 20 van de 100 vrouwen die besmet raken, blijft HPV sluimeren. Als gevolg van zo'n langdurige besmetting kunnen in het overgangsgebied tussen baarmoederhals en baarmoedermond afwijkende cellen ontstaan. Op dat moment is er nog altijd geen sprake van kanker, maar van een voorstadium. Gewoonlijk ruimt het afweersysteem die afwijkende cellen toch nog op. Maar bij een klein aantal vrouwen gebeurt dat niet. Worden die afwijkingen niet behandeld, dan kunnen de afwijkende cellen zich tot echte kankercellen ontwikkelen. Doorgaans is dit een heel langzaam proces. Tussen het allereerste begin en het uiteindelijke ontstaan van baarmoederhalskanker kan wel 10 tot 15 jaar liggen. Uiteindelijk zal slechts 1 op de 100 vrouwen die met HPV zijn besmet, baarmoederhalskanker ontwikkelen als ze zich niet laat behandelen.
De voorstadia van baarmoederhalskanker kunnen dus eventueel evolueren naar kankercellen. Maar ze kunnen evengoed weer terugkeren naar hun normale vorm. Een belangrijk deel van deze afwijkingen verdwijnt dus nog spontaan, zónder behandeling. Hun aanwezigheid is dus geen noodzakelijke voorbode van kanker. Hoe meer de baarmoederhalscellen afwijken van normale baarmoederhalscellen, hoe groter de kans op een evolutie naar een invasieve kanker (‘invasief' betekent dat de kanker is doorgedrongen naar de omliggende weefsels).
4. Hoe groot is het risico op baarmoederhalskanker?
Het merendeel van de seksueel actieve bevolking, zowel mannen als vrouwen, maakt in zijn leven één of zelfs verscheidene HPV-besmettingen door zonder daar iets van te merken. Iedereen die seks heeft gehad, kan besmet zijn geraakt met HPV. Eén seksuele partner volstaat om besmet te raken. Maar, meestal ruimt het afweersysteem het HPV spontaan op, net zoals het dat doet met een verkoudheid. Slechts een klein deel van de vrouwen die met HPV besmet worden (1 op de 100 besmette vrouwen), ontwikkelt daadwerkelijk baarmoederhalskanker.
Meer over HPV
5. Zijn er omstandigheden waarin het risico op baarmoederhalskanker groter is?
Er zijn factoren die het risico op het krijgen van baarmoederhalskanker verhogen. Aan sommige kan u niets veranderen, maar aan andere wel.
Leeftijd
De ziekte komt voor op alle leeftijden, maar het meest bij vrouwen tussen 30 en 65 jaar. Het is dus een kanker die op vrij jonge leeftijd voorkomt.
Wisselende partners
De kans op besmetting met HPV is groter naarmate een vrouw of haar partner meer wisselende seksuele contacten hebben. Maar dat betekent niet dat wanneer een vrouw baarmoederhalskanker heeft, zij of haar partner ‘dus' meer wisselende contacten heeft (gehad)! Eén seksueel contact is immers al voldoende om besmet te raken met dit wijd verspreide virus.
Seks op jonge leeftijd
Baarmoederhalskanker komt ook vaker voor bij vrouwen die al vanaf jonge leeftijd seks hebben. Dit komt waarschijnlijk omdat de baarmoederhals bij jonge vrouwen nog aan het veranderen is. Daardoor wordt hij gevoeliger voor infecties.
Roken
Baarmoederhalskanker komt vaker voor bij vrouwen die roken. Onderzoek wijst uit dat bij rokers het afweersysteem minder goed werkt. Het lichaam heeft dan meer moeite om een HPV-besmetting op te ruimen. Rokers hebben daarom een groter risico op blijvende HPV-besmettingen. Studies hierrond zijn nog bezig, maar volgens eerder onderzoek zou het risico tot twee keer zo groot kunnen zijn.
Verzwakt afweersysteem
Vrouwen met een verzwakt afweersysteem kunnen minder makkelijk een HPV-besmetting opruimen. Baarmoederhalskanker komt daarom vaker voor bij vrouwen met hiv en aids en bij vrouwen die medicatie nemen die het afweersysteem onderdrukt, bijvoorbeeld vrouwen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan.
Geen uitstrijkje laten nemen
Baarmoederhalskanker komt vaker voor bij vrouwen die nooit een uitstrijkje laten nemen.
6. Hoe ernstig is baarmoederhalskanker?
Iets minder dan twee derde van de vrouwen met baarmoederhalskanker is vijf jaar na de diagnose nog in leven. Het merendeel van die vrouwen heeft nog een goede levenskwaliteit. Een klein gedeelte van de vrouwen (2 tot 5 op de 100 vrouwen die overleven) heeft stoelgangs- of plasproblemen. 1 op de 100 vrouwen die overleven ervaren pijn bij geslachtsgemeenschap. Sommige vrouwen verliezen na hun behandeling ook de zin in seks.
Het wordt algemeen aangenomen dat hoe vroeger baarmoederhalskanker ontdekt wordt, hoe groter de kans op volledige genezing is. Precies daarom is het belangrijk dat u geregeld een uitstrijkje van de baarmoederhals laat nemen.
7. Zijn er tekenen die kunnen wijzen op baarmoederhalskanker?
In het begin merkt u eigenlijk helemaal niets. Veranderingen aan de cellen van de baarmoederhals leiden in eerste instantie niet tot welbepaalde symptomen, zoals pijn of iets anders. Meestal is het eerste dat een vrouw opmerkt een ongewone, bloederige afscheiding. Het gaat niet altijd om een echt duidelijke bloeding. Is er maar een beetje bloedverlies, dan geeft dat een bruinige afscheiding. Soms laat zo'n klein beetje bloedverlies alleen wat bruine veegjes in het ondergoed achter.
Ongewoon bloedverlies is bloedverlies buiten de normale menstruatieperiode, zoals:
- tussen of vlak na geslachtsgemeenschap
- tussen twee menstruaties
- een bloeding na de overgang. Vrouwen denken dan soms wel eens dat ze opnieuw ongesteld worden. Maar als een vrouw al geruime tijd, ongeveer een jaar, niet meer ongesteld is geworden, dan is zo'n bloeding geen gewone menstruatie.
Let wel: deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Ze hoeven dus niet het gevolg te zijn van afwijkingen aan de baarmoederhals. Ze kunnen evengoed onschuldig zijn. Toch raadpleegt u voor alle zekerheid altijd het best uw huisarts of gynaecoloog.