 |  |  |
U bent hier:
Omgaan met stress en spanning. Godelieve Webers: ‘Relaxatietherapie helpt echt’
Twee jaar geleden kreeg Godelieve Webers (62) borstkanker. Ze werd met succes behandeld, maar bleef worstelen met spanning en angst. Om haar emoties de baas te blijven, volgde ze een cursus relaxatietherapie. ‘Een aanrader’, volgens Godelieve. Tekst: An Van de Velde, uit Leven 43, juli 2009
‘Mijn kanker kwam toevallig aan het licht na een controleonderzoek,’ steekt Godelieve van wal. ‘Ik had geen pijn, geen klachten. Met de oproepbrief van de gemeente ging ik binnen voor een mammografie. Daaruit bleek er “een letsel” in mijn rechterborst te zien. Dan gaat alles snel. Dokters zeggen zus en zo en je gaat daarin mee. “Je bent er vlug bij”, hoor je… Dan moet er maar een klein stukje weg, dacht ik. Niet dus. Mijn hele borst, mét lymfeklieren. Dat nieuws komt aan. Van wat volgt, hoor je niets meer.’
Geen vragen
Echt moeilijk kreeg Godelieve het pas na de ingreep. Toen bleek dat ze door ernstig lymfeoedeem in haar rechterarm fors beperkt was in haar doen en laten: ‘Uit mijn oksel hebben ze twintig lymfeklieren weggenomen. Twintig! Niet eentje was aangetast, bleek achteraf. Goed nieuws, ja. Daarom hoefde ik geen chemotherapie te krijgen, enkel een hormoonbehandeling. Daarvan krijg ik opvliegers en slaap ik slecht, maar dat is tijdelijk. Toch zit ik nog met gemengde gevoelens. Had ik maar meer vragen gesteld, denk ik vaak, dan was ik er misschien met een borstsparende ingreep vanaf gekomen.
Ik ben altijd gezond geweest, zelfstandig. Plots ben je beperkt in alles. Ze hebben van mij een oude vrouw gemaakt. Dáár heb ik het moeilijk mee. Voordien ging ik twee keer per week tennissen, zelfs dat kan niet meer. Soms is mijn arm zo dik en zo stijf onder mijn oksel dat ik hem amper kan bewegen. Om de veertien dagen masseert mijn kinesist alles weer soepel, dan gaat het een paar dagen beter. Maar het komt nooit meer goed.’
Kwaad
Vooral de frustratie van ‘niet meer kunnen’ speelde Godelieve parten. Haar man is ze achttien jaar geleden verloren, thuis stond ze er alleen voor: ‘Ik heb een tijdje een poetsvrouw gehad en natuurlijk deed ze het niet zoals ik het zelf zou doen. Daar kon ik mij kwaad om maken. Ik voelde me opgejaagd, vond nergens rust. Ik liep te vloeken in huis en dat deed ik anders nooit. Dan komt de woede. De frustratie. Waarom moet mij dit overkomen? Ik had het moeilijk, ja. Je moet een borst afgeven, maar daar stopt het niet. Je kunt niet langer alles dragen, geen decolletés meer. Ik ben in de zomer geopereerd en al mijn zomerbloesjes bleken te diep uitgesneden. Ik had niets om aan te trekken! En die prothese bleef niet zitten, dat ding kwam altijd omhoog. Moest ik zó rondlopen? Je windt je op in alles. Kleine dingen, maar samen best een hoop.’
Even weg
Om even op adem te komen ging Godelieve geregeld langs in het Leuvense inloophuis, op wandelafstand van haar appartement: ‘Je kan er lotgenoten ontmoeten, je krijgt er een warm onthaal en je kan er je verhaal eens kwijt. Ik voelde mij daar goed. Je krijgt er tips van andere vrouwen, over protheses bijvoorbeeld en hoe je die het best draagt. Zo hoorde ik ook over relaxatietherapie. Echt iets voor mij, leek me. En inderdaad, ik vond het erg rustgevend. Marilou, die de sessies begeleidt, heeft een zachte stem. Als je dan op de grond ligt met je ogen dicht, ben je zo vertrokken: een prachtig wit strand, wuivende palmbomen, de zon op je huid… Je leert ook letten op je ademhaling. Onder stress adem je kort en oppervlakkig en put je jezelf uit. Dat deed ik ook. Nu adem ik dieper, vanuit de buik.’
Godelieve heeft erg veel gehad aan de relaxatiesessies, en ook aan het lotgenotencontact achteraf. De verhalen van andere vrouwen hielpen haar vooruit: ‘Na elke sessie praten we nog wat na bij een kop koffie. En dan komen de verhalen. Iedereen zit een beetje in hetzelfde schuitje. Als je dan iemand hoort die het nog moeilijker heeft... Ik mag niet klagen, denk ik dan, maar het blijft moeilijk. Mijn spiegel is nog altijd dichtgeplakt, ik wil het niet zien.’
Bezig blijven
De relaxatielessen liggen intussen al even achter de rug, maar Godelieve maakt nog geregeld gebruik van de technieken die ze er leerde: ‘Soms betrap ik er mezelf erop dat ik weer aan het ‘jagen’ ben. Als iets niet meteen lukt of ik zit op het puntje van mijn stoel te stressen komen de oefeningen goed van pas. Ik concentreer me op mijn ademhaling en zo kom ik tot rust.
Zolang ik bezig ben, gaat het goed. Maar ik heb iets nodig om mijn zinnen te verzetten. Gelukkig heb ik mijn twee dochters en mijn kleinkinderen. Mijn poetsvrouw heb ik een tijd geleden opgezegd. Dus doe ik het weer zelf, op mijn tempo. Vroeger kon ik heel mijn appartement op één dag poetsen. Nu doe ik daar een week over. Zo blijf ik bezig, denk ik dan. En wat vandaag niet lukt, is voor morgen.’
Ontspanning is overgave
Relaxatietherapeute Marilou Marcus is een van de begeleiders op de relaxatiesessies die de Vlaamse Liga tegen Kanker organiseert. Bedoeling van die sessies is om mensen met kanker technieken aan te leren om te ontspannen door concentratie en meditatie. De basis is een diepe, rustige ademhaling vanuit de buik.
‘De meeste mensen ademen hoog, vanuit de borstkas,’ weet Marilou. ‘Zo geraken ook nek en schouders gespannen en krijg je sneller hoofdpijn. Een buikademhaling is in principe het beste, om het hele lichaam van zuurstof te voorzien. Doordat je buik omhoog en omlaag gaat, worden je darmen en alle inwendige organen gemasseerd. Zo krijg je bijvoorbeeld minder snel last van constipatie en rugklachten.
Veel mensen weten niet eens dat ze verkeerd ademhalen. Pas als je je dat realiseert, kun je er ook iets aan doen. Meestal ademen we onbewust, maar je kunt je ademhaling ook bewust beleven. Dat gaan we oefenen. Door in gedachten je ademhaling te volgen, kom je sneller tot rust. Ook geeuwen, puffen en zuchten kan helpen. En hoe dieper je ademt, hoe rustiger je wordt.’
Wegdromen in de natuur
Naast ademhalingsoefeningen komen ook andere technieken aan bod om te ontspannen. Stuk voor stuk eenvoudige oefeningen, uit de yoga voornamelijk. Niets ingewikkelds. Marilou: ‘Sluit je ogen en zoek contact met je lichaam. Begin met je tenen, je voeten, dan verder naar boven… Probeer je gezicht te ontspannen, bijvoorbeeld door grimassen trekken. Ook je fantasie kan helpen. Beeld je in dat je op het strand ligt, de zon op je huid, op de achtergrond hoor je het ruisen van de zee. Of maak een boswandeling. Denk aan fluitende vogels, wuivende bladeren, krakende takjes onder je voeten… Probeer een fijne plek in gedachten te nemen en ga daar naartoe, even weg van alle stress. Soms lukt het bijvoorbeeld niet met beelden, wel met warmte of met kleur. Dan laat ik mensen in gedachten een dekentje breien dat ze over zich heen leggen, om de warmte te voelen.’
Onder controle
We leven in een maatschappij vol spanning. En die spanning veroorzaakt stress, omdat we proberen alles onder controle te houden. Wat helaas niet altijd lukt. Marilou: ‘Kanker veroorzaakt sowieso spanning en die stress kan op veel verschillende manieren tot uiting komen: van slecht slapen, gebrek aan eetlust, lusteloosheid, hoofdpijn, spierpijn tot je slecht in je vel voelen… Relaxatietherapie kan helpen om met de spanning om te gaan. Het komt erop aan de technieken ook toe te passen in stressvolle situaties. Op controle onder de scan, bij de tandarts, in de file of waar ook. Overloop je lichaam. Zijn je handen, je vingers, je voeten ontspannen? Maak gebruik van de zwaartekracht en laat je schouders hangen. Adem rustig in en uit door je neus. Focus op je ademhaling. Even nergens aan denken. Niet piekeren. Gewoon zíjn. Ontspanning is overgave. En dat is soms moeilijk, zeker in het begin. Uiteindelijk steken de meeste deelnemers van de trainingssessies heel wat op.’
‘Mensen veranderen. Dat merk ik naarmate we vorderen. Het heeft meer effect dan ‘gewoon’ een paar oefeningen. Relaxatie verandert de geest van mensen. Je leert hen nadenken over zichzelf, over hún spanning. Op het eind van de cursus hebben ze zichzelf teruggevonden. Ze voelen zich anders. Beter. Ze slapen weer. Relaxatie maakt mensen zelfstandiger. Ze kunnen weer voort.’