 |  |  |
U bent hier:
Nieuwe behandelingen tegen kanker. De wetenschap staat niet stil
VLK steunt kankeronderzoek
Elk jaar reikt de Stichting Emmanuel van der Schueren onderzoeksbeurzen uit aan jonge academici die zeer gespecialiseerd kankeronderzoek doen maar niet kunnen terugvallen op overheidssteun of steun van de industrie. In oktober 2005 werden opnieuw negen beurzen van elk 24.224 euro uitgereikt. De financiële middelen voor de beurzen Emmanuel van der Schueren komen van de Vlaamse Liga tegen Kanker.
Schrijf ons!
Stuur uw reactie op artikels uit het tijdschrift Leven naar de brievenbus@tegenkanker.be, de lezersrubriek van het tijdschrift. We nemen uw brief mogelijk op in het volgende nummer.
'Het lijstje van nieuwe behandelingen groeit, maar niet alle geneesmiddelen zijn al even ver op hun weg naar de patiënt'. Zo vat professor Jacques De Grève, medisch oncoloog in het Oncologisch Centrum van het AZ VUB in Jette, de nieuwe mogelijkheden in de strijd tegen kanker samen. We vroegen hem welke hoopvolle evoluties er zijn in de kankerbehandeling.
Tekst: Ria Goris, uit Leven 29, januari 2006
Jacques De Grève: 'Artsen hebben traditioneel drie grote wapens in de strijd tegen kanker. De chirurgie of het weghalen van tumorweefsel vormt nog steeds de hoeksteen. Ook met radiotherapie of bestraling kan een gezwel uitgeschakeld worden. Beide zijn lokale behandelingen, dat wil zeggen dat ze enkel lokaal werken, op de plek waar de tumor zit. Ze zijn echter niet effectief bij uitzaaiingen. Om die te bestrijden en als het enigszins kan volledig te vernietigen is een algemene behandeling nodig - een behandeling die in het hele lichaam werkt en niet alleen rond de primaire tumor. Daarvoor is er chemotherapie of hormonale therapie; dat zijn behandelingen met medicijnen.'
En welke vooruitgang is er op al deze terreinen geboekt?
De Grève: 'In de chirurgie heeft de kijkoperatie om bijvoorbeeld een dikkedarmtumor weg te nemen het comfort van een aantal patiënten verbeterd. Andere, nieuwe technieken voor dikkedarmoperaties voorkomen niet zelden incontinentie, impotentie en de noodzaak om een stoma of kunstmatige darmuitgang te plaatsen. Wat toch een belangrijke winst in levenskwaliteit betekent.'
'Ook op het vlak van bestraling staat de wetenschap niet stil. De straling kan nauwkeuriger dan ooit op het gezwel gericht worden. Dat maakt een hogere, effectievere dosis mogelijk en beperkt tegelijkertijd de bijwerkingen op de gezonde weefsels, twee vliegen in één klap dus. Soms wordt ook inwendig bestraald. Dat betekent dat kleine hoeveelheden radioactief materiaal in het lichaam tot vlak bij de tumor gebracht worden. Dat kan helpen om een maximale dosis straling te richten op kleine, vroeg ontdekte gezwellen, bijvoorbeeld in de borst of in de prostaat.'
En ook de chemotherapie is wellicht niet blijven stilstaan?
De Grève: 'Uiteraard niet. Haar toepassing is de laatste tien jaar veel menselijker geworden. Enerzijds zijn er nieuwe middelen gekomen met minder bijwerkingen, en anderzijds zijn er middelen ontdekt die vervelende bijwerkingen - zoals misselijkheid en braken - bij de overgrote meerderheid van de patiënten kunnen onderdrukken of zelfs volledig voorkomen. Maar de chemotherapie heeft ook zijn grenzen: kankers ontwikkelen er soms een weerstand tegen.'
De laatste tijd is er veel aandacht voor een generatie nieuwe medicijnen, die vaak niet de nare bijwerkingen van chemotherapie hebben en veel doelgerichter de kankercellen aanvallen. Kunt u daar iets over vertellen?
De Grève: 'De voorbije 25 jaar hebben we veel geleerd over de kankercel zelf. Vooral de ontdekking van bepaalde kankereiwitten is een duidelijke vooruitgang. Die kankereiwitten spelen niet alleen een belangrijke rol bij het ontstaan van kanker maar zijn ook onmisbaar voor kankercellen om te overleven. Recente geneesmiddelen kunnen deze kankereiwitten "blokkeren". Er zijn twee soorten van die geneesmiddelen: antilichamen en kleine moleculen.'
'Antilichamen werken meestal in op de buitenkant van de kankercellen; kleine moleculen werken vooral ín de cel. Ze verminderen zo de overlevingskansen van de kankercellen, of ze grijpen in op de abnormale celdeling van de kwaadaardige cellen. Die snelle deling van kankercellen is het gevolg van overactieve eiwitten of het wegvallen van andere eiwitten. Precies op het gebied van de werking van die mechanismen gaat de wetenschap met grote stappen vooruit.'
Bij welke soorten kankers zijn die nieuwe therapieën effectief?
De Grève: 'Bij een kwart van de borstkankerpatiënten vinden we teveel van een bepaald eiwit in de kankercellen. De aanwezigheid van dat eiwit is makkelijk aan te tonen. De helft van de patiënten die met antilichamen tegen dat specifieke eiwit behandeld worden, blijkt daar zeer goed op te reageren. Je kan dan ook stellen dat de nieuwe behandeling goed is voor een achtste van de borstkankerpatiënten.
Momenteel wordt deze therapie (met Trastuzumab of Herceptine) vooral toegepast bij mensen met een uitgezaaide borstkanker en voorlopig ook alleen voor hen terugbetaald. Recente studies tonen echter aan dat ook vrouwen met een lokale borstkanker er baat bij zouden kunnen hebben als aanvulling op de klassieke chemotherapie. Voor ons land betekent dit dat er ongeveer 1200 mensen per jaar voordeel zouden kunnen hebben bij die nieuwe therapie. Maar de terugbetaling voor die groep is nog niet rond.'
'Tegenwoordig kunnen wetenschappers ook synthetisch gemaakte moleculen in de cellen brengen. De "kleine moleculen"-therapie, heeft zijn effect al bewezen bij een soort kanker van het spijsverteringskanaal (GIST-tumoren), en bij een bepaalde vorm van leukemie (CML, chronische myeloïde leukemie). Zeer recent is bovendien gebleken dat een andere "kleine molecule" ook helpt bij minstens tien percent van de longkankers. Het goede nieuws is dat de toepassingsgebieden van kleine moleculen gaandeweg uitbreiden, zodat we in de toekomst hiermee hopelijk ook andere vormen van kanker zullen kunnen behandelen. Al gaan zulke behandelingen dus maar op voor een deel van de patiënten die aan deze vormen van kanker lijden.'
En wat met die middelen die de bloedtoevoer naar de tumor blokkeren, waardoor hij afsterft?
De Grève: 'Ja, dat zijn de zogenaamde angiogeneseremmers. Dat zijn medicijnen die de vorming van bloedvaten in en rond de tumor tegengaan. Tumoren ontwikkelen namelijk vanaf een grootte van ongeveer 2 millimeter hun eigen bloedvaten om te kunnen groeien. Als we die ontwikkeling van bloedvaten kunnen tegenwerken, kan de tumor niet meer groeien en sterft hij uiteindelijk af.'
'Al die nieuwe medicijnen zijn bijzonder effectief voor bepaalde groepen van patiënten. Maar heel veel van die middelen zijn nog in studie. Ze worden dus nog niet overal toegepast, ze werken niet voor alle patiënten en ze zijn peperduur. Maar steeds meer mensen komen ervoor in aanmerking en er zijn nog meer nieuwe geneesmiddelen in ontwikkeling.'
En betaalt onze overheid deze behandelingen terug?
De Grève: 'Deels wel, deels niet. De antilichamentherapie bijvoorbeeld wordt voor een groot deel terugbetaald voor mensen met een uitgezaaide borstkanker maar nog niet voor mensen met een lokale borstkanker. Maar gezien de grote impact die deze geneesmiddelen op het ziekteverloop kunnen hebben, zal onze ziekteverzekering dringend moeten beslissen om meer geld aan deze behandelingen te besteden - als met de producenten van die geneesmiddelen een correcte prijs afgesproken kan worden uiteraard. Alertheid en lobbywerk van organisaties als de VLK zullen daarvoor ongetwijfeld nodig blijven.'