 |  |  |
U bent hier:
Leen Demaré over huidkanker: snelle ingreep voorkwam erger
Wanneer is een huidvlekje verdacht?
De "ABCD- regel" is een mnemotechnisch middeltje van Amerikaanse makelij om te onthouden waarop je moet letten bij huidvlekjes. A staat voor 'asymmetrie': normale moedervlekjes zijn meestal symmetrisch. B is "border" of afbakening: een normaal vlekje heeft een ronde rand, terwijl een melanoom een onregelmatige of gekartelde rand vertoont. C verwijst naar "colour" of kleur: een moedervlekje is bruin; een melanoom kan rood, bleek, blauwig, bloeddoorlopen of zwart zijn. Ook een kleurverandering kan op melanoom wijzen. En D tot slot staat voor "diameter" waarbij een diameter van meer dan zes millimeter of een groeiende of dikker wordende vlek kan wijzen op een risico. Elk van die kenmerken apart is niks ergs, maar wanneer er verschillende tegelijkertijd zichtbaar zijn, ga je naar de huidarts. Aarzel niet. Mensen denken vaak al te lang dat het om een gewoon moedervlekje gaat.
"Zonnen? Alleen met een héle goeie beschermende crème. Factor 30. Of doe maar 35!" Leading lady Leen Demaré van Radio Donna kreeg en overwon huidkanker. Leen was al geen fervente zonneaanbidster, maar sindsdien is haar pleidooi nog dwingender: "Wanneer ik roodverbrande mensen zie, denk ik: 'O nee, smeer je toch in, alsjeblief!'". Een getuigenis als een handleiding bij een hopelijk mooie zomer.
Tekst: Marc Peirs, uit Leven 15, juli 2002
"'Wat heb jij daar een rare vlek, mama', zei Kato, mijn dochter, toen we samen in bad zaten in december 2000. Ik schrok me rot. Een vlek op mijn rechterdij, een vlek die ik nooit eerder had gezien. Intuïtief voelde ik dat er iets niet pluis was."
"De dag nadien heeft mijn dermatoloog de vlek met laserbehandeling weggehaald. Hij toonde me afbeeldingen van vlekken die er behoorlijk vreemder en dreigender uitzagen dan de mijne, en desondanks goedaardig waren. Het onderzoek in het lab zou een akkefietje zijn, dachten we allebei. Niets was minder waar."
"Twee dagen later vond ik een boodschap van mijn dermatoloog op het antwoordapparaat: 'Leen, je moet zo snel mogelijk langskomen.' Dat was het enige moment in de hele geschiedenis waarop ik pure paniek voelde. De uitslag van het laboratoriumonderzoek was inderdaad ernstig: huidkanker, maligne melanoom, in het derde stadium. Dat betekent dat de kanker al zodanig is gegroeid dat hij nét op het punt staat de bloedbaan binnen te dringen. En dus uit te zaaien. Een operatie was dringend nodig."
"De ingreep vroeg een vrij grote en diepe snee, toch meer dan een halve centimeter diep. Dat ging snel en pijnloos. Ik had het in die periode erg druk en stond in de namiddag alweer op de set voor televisieopnames. Een slecht idee (lacht). Tussen twee opnames door ging de wonde helemaal open. Gelukkig was er een dokter in de zaal die een nieuw verband heeft aangebracht. Het is veel beter als je na zo'n operatie even de tijd neemt om er fysiek en mentaal weer bovenop te komen. Ik heb dat niet gedaan - een vergissing, echt waar en ik voelde me die dag dan ook helemaal op. Kapot was ik. Maar goed, we waren er tijdig bij: de kanker is weg."
"Hoe en waarom ik huidkanker kreeg? Joost mag het weten. Er zijn geen kankerpatiënten in mijn familie. En al heb ik de warmte nodig en ben ik dol op lezen in de zomerzon, een fervent zonneaanbidster ben ik nooit geweest. Uren aan een zwembad liggen bakken, vervelend vind ik dat. Ik ging ook hooguit drie keer per winter naar de zonnebank. Dus veel redelijke verklaringen vind ik niet meteen."
"Maar ik heb mijn gedrag wel aangepast. De zonnebank, daar ga ik helemaal niet meer heen. En met zonnen let ik extra goed op. Ik heb altijd een degelijke zonnecrème bij de hand en smeer me goed in. Factor 30, of zelfs 35. Ik ga me niet verstoppen voor elk streepje zon, God beware me, maar op het heetst van de dag zoek ik toch de schaduw op. Ik blijf naar Italië reizen, en ik ga me niet inhouden om een mouwloos T-shirt of een korte rok te dragen, maar één gouden regel blijft pal overeind: insmeren, insmeren, insmeren. Ook mijn dochtertje Kato krijgt om het uur een verse laag zonnecrème op (lacht). Wanneer ik roodverbrande mensen zie, dan gaan mijn nekharen overeind staan: 'Doe dat toch niet! Weet je wel welk risico je neemt!' Ja, ik ontpop me tot predikant (lacht) die vrienden en vriendinnen tot uit den treure waarschuwt."
"Ook in mijn dieet en levenswijze let ik meer op mijn gezondheid. Correcter gezegd: ik leer beter te luisteren naar mijn lichaam. Kijk, dit voorjaar was ik wat vermoeid en kampte ik met slaapproblemen. Ik slik dan geen pillen maar vraag raad aan een natuurdokter en probeer op een gezonde manier die probleempjes het hoofd te bieden. Verder onderzoek ik mezelf ook regelmatig op nieuwe vlekjes. Zelfs tussen mijn tenen (lacht), want ik las onlangs dat reggae-legende Bob Marley dáár een melanoom had. Ook ga ik jaarlijks op controle bij de arts om te zien of de kanker niet terugkomt. Stel dat de dokter over vijf jaar zou zeggen dat die controle niet langer nodig is, dan toch zou ik die jaarlijkse bezoeken blijven afleggen. Niet uit angst of paniek. Uit voorzorg."
"Ik heb in mijn directe omgeving gemerkt hoe mensen schrikken van mijn verhaal. Iederéén heeft wel moedervlekjes en sommige mensen zagen die plots als een risico. Onzin natuurlijk. In verreweg de meeste gevallen is een moedervlekje absoluut onschuldig. Ik wil alleen waarschuwen: heb je iets abnormaals, laat je onderzoeken. Dat geldt trouwens áltijd, niet?
Als je je niet lekker voelt, ga naar de dokter. Blijkt dat je niks mankeert? Prima. En is er wel wat aan de hand, dan is snel ingrijpen het beste. (Met een stralende glimlach) Ik ben daar het levende bewijs van."
Alert voor huidkanker
"We hebben de zon nodig voor de aanmaak van vitamine D. En, even belangrijk, als het mooi weer is, loopt iedereen met een lach op het gelaat. Maar de keerzijde van de zonnemedaille heet: huidkanker." Dermatoloog Jean-Marie Naeyaert van het Universitair Ziekenhuis Gent zet risico's en tips op een rijtje.
"Een van de voornaamste oorzaken van huidkanker is de blootstelling aan schadelijke zonnestralen. Mensen met een bleke huid, blonde haren en blauwe ogen lopen meer risico. Ook wie als kind makkelijk rood verbrandde en wie veel moedervlekjes heeft. Melanoom kan zich op normale huid ontwikkelen. Maar vaak is het toch op of naast een vlekje. Moedervlekjes zijn op zich totaal onschuldig. Maar wie er veel heeft (meer dan 40) is vatbaarder voor melanoom.
"Als het melanoom gaat groeien en verdikken tussen opper- en onderhuid, dringt het binnen in je lichaam. Uiteindelijk bereikt het de bloedvaten en kan de kanker zich uitzaaien. Dat kan vooral bij jongere mensen enorm snel gaan, in enkele maanden tijd. Bij oudere mensen ontwikkelt de ziekte zich veel langzamer en hebben we meer kans om de patiënt te redden."
"Het aantal huidkankers is de jongste decennia fel gestegen en blijft stijgen: mensen gaan massaal naar zee of naar exotische oorden waar ze onvoorbereid onder een sterke zon gaan liggen braden, zonder beschermende kledij."
"Voor wie melanoom heeft gehad, is onbeschermd zonnen extra risicovol. Ook mensen met een bleke huid en/of veel moedervlekjes moeten tussen 11 en 15 uur de zon proberen te vermijden. Iedereen moet zich beschermen met een goeie crème en een pet of ander hoofddeksel. Denk niet dat je mét kleren geen risico loopt: nylonkousen bijvoorbeeld houden de UV-stralen niet tegen. Ook een dun T-shirt biedt onvoldoende bescherming; zeker niet als je ermee hebt gezwommen. En alles wat ik vertelde over de zon, geldt ook voor de zonnebank. De Koninklijke Belgische Vereniging voor Dermatologie stelt dat 10 à 20 zonnebankbeurten per jaar nog net door de beugel kunnen. Meer valt ten stelligste af te raden."