Kathleen Dols verloor als tiener haar moeder aan kanker

Schrijf ons!
Stuur uw reactie op artikels uit Leven naar brievenbus@tegenkanker.be, de lezersrubriek van het tijdschrift. We nemen uw brief mogelijk op in het volgende nummer.

Missing You
Missing You vzw is een initiatief voor jongeren en jongvolwassenen die een broer, zus, ouder, vriend,... verloren en hierover willen praten met lotgenoten. Op zaterdag 13 november vindt in Berchem de 10de ontmoetingsdag plaats. Speciaal voor de 10de verjaardag van Missing You schreef Kathleen Dols het theaterstuk Doodgraag. Voorstellingen: 1, 2 en 3/10 in Het Klokhuis in Antwerpen; 8, 9 en 10/10 in De Seine in Lier; 15, 16 en 17/10 in Ons Huis in Leuven. Meer informatie: www.missingyou.be of kathleendols@missingyou.be.

Meer initiatieven voor wie iemand verloren heeft (ontmoetingsavonden, rouwconsulenten enz.) vindt u op www.rouwzorgvlaanderen.be.

Kathleen Dols (29) verloor haar moeder aan kanker toen ze 18 was. Nu schreef ze er een theaterstuk over. Een gesprek over doodgaan en doodgraag leven.

Tekst: Carla Rosseels, foto: Eric de Mildt, uit Leven 48, oktober 2010

In het appartement van Kathleen Dols (29) zijn de muren en de kasten bezaaid met foto's, in zwart-wit en in vergeelde tinten. Twee ervan wijst ze me aan: een waarop een jonge moeder haar dochtertje hartstochtelijk in de armen sluit en een waarop een tienerdochter en haar moeder zich lachend naar elkaar toebuigen. 'Ik had een ongelofelijk sterke band met mijn moeder', vertelt Kathleen. 'Toen ik een maand oud was, is mijn vader bij ons weggegaan. Ik heb hem nooit gekend. Hij stierf toen ik twaalf was. Mijn mama en ik, wij waren altijd met z'n tweeën.'

Toen Kathleen vijftien was, liep er iets mis. Mama kreeg last van een pijnlijke, opgezwollen buik en liet zich onderzoeken. 'De huisdokters, het was een koppel, belden ons op een avond op en vroegen of ze mochten langskomen. We dachten meteen: dit zit fout. Ik zie mijn mama nog op de zetel zitten. Ze had eierstokkanker die was uitgezaaid. Ze kon het zelf niet geloven. Ik hoorde wat ze zegden, maar het drong nauwelijks tot mij door. Die avond ging ik naar mijn kamer en ik ben een lied beginnen te zingen. The Rose van Ann Christy. Dat is een bijzonder lied in onze familie, we draaien het vaak op huwelijken of op begrafenissen. Ik douchte me en ging slapen en ik besefte: ik zal mijn moeder verliezen aan kanker, nog niet meteen, maar die dag zal komen.'

Drie jaar later werd Kathleens moeder een laatste keer in het ziekenhuis opgenomen. 'Het was zomervakantie', vertelt ze. 'Dus had ik alle tijd om bij haar te zijn. Stilaan begon ze weg te glijden. Tijdens de laatste dagen mocht ik in het ziekenhuis blijven slapen. Een verpleegkundige zei dat ze de ochtend niet meer zou halen. ‘Als je kan,' vroeg ze me, ‘zeg haar dan dat ze mag gaan. Misschien helpt dat haar'. Zo zat ik bij haar, ik zag haar vechten en hoorde haar naar adem happen. Binnen in mij riep er een luide stem "Nee, nee, niet gaan". Maar er was geen weg terug, het gevecht was verloren. Dus zei ik het haar, dat ze mocht gaan, en haar ademhaling werd rustiger. Ik legde een koud washandje op haar hoofd, depte haar lippen. Ik merkte hoe haar ademhaling stokte, haar lichaam kouder werd, haar kleur wegtrok. Zo stierf ze, in mijn armen. Dat klinkt misschien eng, maar dat was het niet. Het was ontzettend mooi. We waren altijd samen, we hadden haar ziekte samen gedragen, het was juist dat we dit ook samen deden.'

Mama altijd bij me

Drie jaar na de dood van haar moeder, toen Kathleen 21 was, getuigde ze op de website van Missing You (een organisatie voor jongeren die een dierbare verloren, zie kader, red.) over wat haar als tiener overkwam. Ze schreef:

Ik heb eigenlijk nooit het gevoel dat ik echt eenzaam ben. Mama is altijd bij mij. Mijn mama heeft me in de 18 jaar dat we samen waren, alles gegeven wat ze me kon geven. Het is door dat gevoel dat ik nu verder kan leven. Dat ik het leven op mijn eentje, het verdriet en het gemis aan kan. Natuurlijk zijn er nog steeds momenten dat ik het moeilijk heb: mijn verjaardag, de sterfdag van mama, de periode waarin de dokters vertelden dat ze haar niet meer konden helpen. Tijdens die dagen voel ik me vaak alleen en laat ik mezelf toe om verdriet te hebben. Na een paar dagen gaat het dan weer beter. Misschien gaan die moeilijke periodes in mijn leven wel altijd blijven, net zoals de herinneringen aan mama er altijd zullen blijven.

Vandaag is Kathleen 29 en staat ze weer een etappe verder in het leven. 'In het eerste jaar na mama's dood ging ik elke week naar het kerkhof. Daar vertelde ik luidop wat ik allemaal had gedaan. Dat had ik nodig. In de jaren daarna werd ik nog geregeld door herinneringen en emoties overspoeld. Dat moment waarop we te horen kregen dat ze kanker had en de laatste uren van haar leven zitten als een film in mijn geheugen gegrift, tot op de seconde. Vroeger begon die film vaak vanzelf te lopen. Vandaag kan ik hem oproepen, maar ik word er niet meer door overspoeld. Mijn moeder heeft nog steeds een heel speciale plek in mijn leven, maar het gemis is minder overheersend.'

Kathleen is ondertussen theatermaakster en -docente en op vraag van Missing You schreef en regisseert ze het theaterstuk Doodgraag over drie jonge meisjes die met ziek-zijn en doodgaan geconfronteerd worden. 'Ik heb altijd al iets willen doen met mijn verhaal. En het moment zat goed, daarvóór zou het te overweldigend geweest zijn. Ik koos voor drie jonge actrices, die zowat even oud zijn als ik toen mama ziek werd en stierf. Tijdens de audities kreeg ik wel even een opdonder. Wat ze speelden, was zo juist en zo echt, dat de tranen mij in de ogen schoten. Deze keer was het niet ik die "de film" in gang zette, het waren zij die dat deden. Ook bij het schrijven ben ik diep gegaan. De hele ervaring kwam terug, in brokken en fragmenten, en het maakte opnieuw heel wat emoties los. Ik stond er zelf van versteld dat het mij na tien jaar nog zo hard raakte. Maar dat is goed. Die emoties mogen er zijn en ze komen het verhaal ten goede. Het maakt dat het een krachtig verhaal is, een verhaal dat het waard is om verteld te worden, vooral aan jongeren. Ziek zijn en doodgaan staat zo ver van hun leefwereld, dat ze vaak absoluut niet weten hoe ze ermee om moeten gaan.'

Andere wereld

Dat ondervond Kathleen zelf ook, zo blijkt uit de getuigenis die ze destijds voor Missing You schreef:

Toen mama dood was, lieten mijn vriendinnen van de jeugdbeweging het al snel afweten. Precies een jaar na mama's dood waren we samen op kamp. Ik had verwacht veel steun te krijgen tijdens deze moeilijke dagen, mama was immers jaren kookmoeder geweest op onze kampen. Ik heb tijdens dat kamp veel verdriet gehad, niemand heeft met één woord over mama gesproken, niemand heeft gevraagd hoe ik me voelde,... Ik ben vroeger naar huis gegaan, ik kon dat stilzijgen niet meer verdragen.

'Nu ik volwassen ben kan ik hun reactie beter begrijpen', zegt Kathleen. 'Ze wisten niet wat ze moesten doen of zeggen, dus hielden ze zich erbuiten. Ik had dat eerder al ervaren. Als mama ziek was van de chemo, dan stopte ik haar in bad of ik maakte alles schoon als ze had gebraakt. Dat kon ik op school niet vertellen. Niemand zou dat begrepen hebben. Mijn vriendinnen maakten zich zorgen of ze ‘s zaterdags naar de chirofuif mochten en waar ze in de zomer naartoe zouden reizen. Ze wilden leren autorijden, op kot gaan, verliefd zijn. We leefden in twee werelden. Gelukkig was er wel één vriendin, die me letterlijk vroeg: "Zeg me wat ik moet doen, want ik weet het niet. Moet ik je met rust laten of wil je dat ik er ben en je troost? Zeg het mij gewoon." Dat vond ik heel moedig en heel juist, want soms kon ik niemand in de buurt verdragen en soms wilde ik heel graag bij iemand zijn. Haar vraag bood mij kansen. Daarom heb ik dit gegeven ook letterlijk in het toneelstuk verwerkt. Ik vind het zo belangrijk om dit aan jongeren mee te geven. Je hoeft geen psycholoog te zijn om anderen te helpen. Soms is het makkelijker dan je denkt.'

'Wat ik met mijn mama heb meegemaakt, maakt mij tot wat ik vandaag ben', besluit Kathleen. 'Hoe ik naar de dingen kijk, hoe ik met relaties omga, wat mijn waarden zijn. En vooral: hoeveel ik van het leven hou en hoe graag ik het wil leven. Alles mag rondom mij in duigen vallen, ik wil vechten, doorgaan, leven. Mijn mama was jarig op 14 juli. Elk jaar denk ik dan ‘s morgens even aan haar, maar dan staat mijn agenda vol: met andere mensen, met nieuwe ervaringen, met zoveel dingen die ik nog wil doen. En zo is het goed, want ik weet dat ze trots op mij zou zijn.'

Naar het verhalenoverzicht

ONE Agency