 |  |  |
U bent hier:
Karel Meysman (88): 'Oude mensen niet te snel afschrijven!'
Meer lezen
- over nierkanker. Voor medische vragen over nierkanker kunt u het beste bij een gespecialiseerde arts terecht. Voor andere vragen: bel de Kankertelefoon 078/150.151, zij kunnen u ook doorverwijzen naar een zelfhulpgroep voor contact met lotgenoten.
Karel Meysman is achtentachtig. 'Je hebt nierkanker, je zal niet lang meer leven', kreeg hij vorig jaar te horen. Een eerste arts gaf hem op, maar dat wilde Karel niet geweten hebben. Hij vroeg een tweede opinie en werd geopereerd. 'Nu is alles weer als vroeger', vertelt hij.Teksten: Els Put en Bart Van Moerkerke, uit Leven 20, oktober 2003
"Ik was moe en ik vermagerde. Veertien maanden geleden. Dat was vreemd. Ik was nooit eerder ziek geweest. Ik heb gewerkt tot mijn 72ste, ik heb me altijd fit gevoeld, en gezond. Ziek, dat was niets voor mij. Ik ging dus voor onderzoeken naar het ziekenhuis waar mijn vrouw op dat moment opgenomen was met zware brandwonden. Dat was makkelijk, ik kwam er toch elke dag. Nadien liet de specialist me bij zich komen en zei: 'Je hebt een tumor in je linkernier. Ik weet niet of er uitzaaiingen zijn. We zien ze niet op de foto's maar ze kunnen er toch zijn. Ik denk niet dat je de zomer nog haalt. Morgen krijg je uitleg op de palliatieve eenheid.' Ik kreeg dus nog drie maanden. Dat was het. Geen uitleg, geen woord over een behandeling, geen vraag: 'Gaat het wel?' Ik was flink aangedaan. En kwaad. Wat moest ik tegen mijn vrouw zeggen? 'Ik kom nog even op bezoek want binnenkort ben je weduwe?' Ze was nog zo zwaar ziek! De dag nadien kreeg ik een rondleiding op de palliatieve dienst. De mevrouw daar zei: 'Je kamer is in gereedheid. Je bent altijd welkom.' 't Is hier veel te mooi om te sterven', heb ik geantwoord. Ik ging me niet neerleggen bij die diagnose, bij mijn dood."
"Weer thuis vroeg de apotheekassistente me: 'Waarom vraag je geen raad in een ander ziekenhuis?' Ze hielp me aan een afspraak bij een specialist in een andere stad. Die vroeg eerst nog een aanvullend onderzoek aan, een scan. 'Ik wil de waarheid weten,' zei ik hem toen ik terugkwam voor de uitslag. Bij elke afspraak was ik alleen, mijn vrouw lag immers nog in het ziekenhuis. Dat was geen probleem, ik ben mondig genoeg. 'Ja, je hebt nierkanker', zei de oncoloog, 'maar geen uitzaaiingen. Ik hou geen rekening met je kalenderleeftijd. Ik zou je aanraden je te laten opereren en de tumor te laten weghalen. Door de operatie en de narcose kan je wat geheugen verliezen, al komt dat wel terug. Wacht alleen niet te lang om te beslissen. We gaan doen wat we kunnen, maar we zijn God niet.' De oncoloog verwees me door naar een chirurg en een week later lagen mijn vrouw en ik in dezelfde kamer in het ziekenhuis. Net alsof we op hotel waren!"
"De operatie was geen probleem. Ik herstelde vlot, had nergens last van. Ik was niet ziek nadien, moest geen extra pillen slikken of dieet volgen. Mijn andere nier doet het goed. De uitslag van het tumoronderzoek was ook goed, ik moest geen chemo- of radiotherapie krijgen. Alles is perfect hetzelfde als vroeger. De oncoloog kwam na de operatie bij me: 'Nu kan je honderd jaar worden.' Daar ga ik voor, ik wil graag honderd jaar worden, als ik tenminste gezond en mentaal in orde blijf. Anders mag het morgen gedaan zijn, hoor!"
"Ik ben die tweede dokter heel erg dankbaar, hij heeft mijn leven gered. In het eerste ziekenhuis dachten ze dat die operatie te zwaar zou zijn voor een man van mijn leeftijd. En ze stelden geen behandeling voor, ze spraken er zelfs niet over! Zo'n houding maakt me kwaad, daar heb ik geen achting voor. Ze mogen oude mensen niet te snel afschrijven. En ik ben niet oud hoor, alleen maar bejaard!"
Geriater Nele Van Den Noortgate: "Alles draait om levenskwaliteit"
Kanker is vooral een ouderdomsziekte: 72% van alle kankerpatiënten is 60 jaar en ouder, en 28% is zelfs 75 jaar en ouder. Vraagt de behandeling van oudere patiënten ook een andere aanpak? Wordt er überhaupt rekening gehouden met iemands leeftijd voor een behandeling? Geriater Nele Van Den Noortgate geeft commentaar.
Nele Van Den Noortgate, geriater in het UZ Gent, behandelt heel wat oudere mensen met kanker. "Voor de behandeling van kanker is niet zozeer de kalenderleeftijd maar wel de biologische leeftijd van belang. Iemand van 70 jaar kan nog in een betere conditie verkeren dan een persoon van 55 of 60 jaar met bijvoorbeeld zware diabetes of een zwak hart. Daarom is het vooral de biologische leeftijd die bepaalt of iemand een behandeling aankan en of die eventueel aangepast moet worden."
"Oudere kankerpatiënten in een goede algemene conditie krijgen in principe dezelfde behandeling als jongere mensen met kanker. Eventueel sturen we wat bij om de nevenwerkingen van bijvoorbeeld chemotherapie te verminderen. Maar ons vertrekpunt is dus altijd de behandeling die een jongere patiënt met dezelfde kanker krijgt. Bestaat die bijvoorbeeld uit een operatie gevolgd door radio- en chemotherapie, dan zullen we eerst kijken of de oudere patiënt nog in aanmerking komt voor een operatie. Of hij dat zal aankunnen, hangt in de eerste plaats af van zijn algemene toestand. Is die nog zeer goed, dan zijn er geen redenen om niet te opereren. Tenzij het gaat om een hoogbejaarde patiënt: een zware operatie heeft weinig zin als iemand maar een levensverwachting van een of twee jaar meer heeft. Dan is het beter te kiezen voor een operatie die minder belastend is, voor een aangepaste vorm van chemo- of radiotherapie of voor een louter palliatieve behandeling. Ik wil er wel meteen aan toevoegen dat de levensverwachting van een 80-jarige nog 6,5 jaar voor mannen tot 8,6 jaar voor vrouwen is. Bij deze patiënten is een operatie die de kans op genezing sterk verhoogt en ook de levenskwaliteit fel verbetert, zeker de moeite waard. En levenskwaliteit, dat is eigenlijk waar het om draait bij de behandeling van oudere patiënten."
Meer bijwerkingen
Ook de criteria om een behandeling met radio- of chemotherapie te starten zijn dezelfde bij jonge en oude patiënten. De bijwerkingen van chemotherapie zijn bij ouderen evenwel groter. Nele Van Den Noortgate: "Ze hebben vaak minder reserve aan witte en rode bloedcellen en bloedplaatjes, waardoor ze bij een behandeling minder snel recupereren en meer kans lopen op infecties. Ook hebben ze sneller letsels aan de slijmvliezen in de mond of aften. Of de uitscheiding van sommige chemotherapeutica verloopt minder goed omdat de nieren bij oudere mensen niet meer perfect functioneren. Het is belangrijk daarmee rekening te houden door bijkomende medicatie toe te dienen die de bijwerkingen vermindert of door de dosis van de chemotherapie wat aan te passen. Al is wat dat laatste betreft de speelruimte beperkt: bij chemo is het namelijk cruciaal dat je een voldoende grote dosis toedient om het beoogde resultaat te halen."
Individuele aanpak
Natuurlijk verkeert niet elke kankerpatiënt in een prima algemene conditie. "Voor oudere kankerpatiënten van wie de algemene toestand niet zo goed is, gaan we een stuk individueler te werk en bekijken we welke behandeling ze nog aankunnen.", zegt Nele Van Den Noortgate. "We proberen eerst een duidelijk beeld te krijgen van de patiënt: van zijn lichamelijke toestand, welke ziektes hij heeft, hoe hij functioneert in het dagelijkse leven, hoe zijn geheugen nog is, enz. Levenskwaliteit staat daarbij voorop. Op basis daarvan bekijken we wat we nog kunnen verbeteren, of welke therapieën eventueel mogelijk zijn: operatie, radio-, chemo-, hormoontherapie? Een operatie is bijvoorbeeld aangewezen bij een palliatieve patiënt met een uitgezaaide darmkanker die de darm volledig blokkeert en waardoor de patiënt zich niet meer kan ontlasten. Dan zullen we dat gezwel niet wegnemen maar een operatie uitvoeren om een kunstanus aan te brengen in de buik. Dat is een veel kleinere ingreep die toch de levenskwaliteit verhoogt. Om dezelfde reden dienen we soms ook chemotherapie toe. Ik herinner me een dame met borstkanker, uitzaaiingen in de lever en erg veel pijn. Chemotherapie in een kleine dosis zorgde ervoor dat die mevrouw zich een paar maanden beter voelde zonder vervelende bijwerkingen."
Levenskwaliteit
Levenskwaliteit is een begrip dat voor iedereen een verschillende inhoud heeft. Voor jonge mensen betekent het iets anders dan voor ouderen. "Daarom is het belangrijk levenskwaliteit te bekijken door de bril van een 80-jarige en niet door onze bril. Levenskwaliteit is iets dat met de oudere besproken moet worden. Dat is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Vaak bespreekt de arts de diagnose en de behandeling met de kinderen en wordt de patiënt zelf niet gehoord. Ouderen vragen er ook vaak niet naar: ze zijn vaak niet zo assertief, ze zijn een stuk gelatener dan jongeren en ze lijken te berusten in hun lot. Dat merk je bij de diagnose, bij het ondergaan van de behandeling, bij het verwerken van slecht nieuws. Ze maken ook minder problemen van de bijwerkingen van de therapie: kaal worden bijvoorbeeld vinden ze meestal niet zo erg."
"Dat betekent echter niet dat artsen geen tijd moeten maken om met hen te praten. Het is belangrijk dat een arts de patiënt zélf vraagt wat hem bezighoudt, welke vragen hij heeft. Iedereen, ook oudere mensen, moeten kunnen meepraten over hun behandeling en over wat ze ervan verwachten. Meestal vinden ouderen het verschrikkelijk afhankelijk te worden, zichzelf niet meer te kunnen wassen, eten te moeten krijgen enzovoort. Dat is voor hen een heel essentieel aspect van levenskwaliteit. Dus moet een behandeling erop gericht zijn die zelfstandigheid zo lang mogelijk te vrijwaren. Bij patiënten met uitzaaiingen in het bot bijvoorbeeld kunnen we palliatief wat radiotherapie geven om ervoor te zorgen dat ze minder breuken oplopen. Lukt het niet hun zelfstandigheid te bewaren dan moeten we, samen met de naaste familie andere oplossingen zoeken: opvang bij de partner, de familie, de thuiszorg, in een rust- en verzorgingstehuis, een palliatieve eenheid of een ziekenhuis. En we mogen zeker ook de psychosociale en psychologische begeleiding niet uit het oog verliezen. Ouderen zelf vragen daar meestal niet naar. Soms komt de vraag van de familie maar meestal is het de arts die de psycholoog moet vragen eens langs te lopen."