 |  |  |
U bent hier:
Kanker maakt arm
Tekst: Bart Van Moerkerke, in Leven 9, januari 2001
Michel en Eliane: "Extraatjes kunnen we ons niet veroorloven"
Michel en Eliane (68) wonen op een klein appartement, drie hoog. Eliane is altijd huisvrouw geweest. Michel heeft er een loopbaan als ambtenaar op zitten en krijgt een behoorlijk pensioen. Toch heeft het echtpaar het niet breed. Medische kosten happen een flink stuk uit het budget.
Eliane en Michel (hun echte namen vermelden we om privacyredenen liever niet, nvdr) werden de voorbije jaren niet gespaard van ziekte. Eliane: "Drie jaar geleden, in juni 1997, werd vastgesteld dat ik darmkanker had. Ik onderging een operatie, kreeg chemo- en radiotherapie. Ik was een maand in het ziekenhuis. Sindsdien ga ik geregeld langs bij de huisarts voor een bloedcontrole. Over een tweetal weken wacht me weer een dag ziekenhuis voor een grondig onderzoek. Tot nu toe loopt alles goed maar de kans bestaat nog altijd dat ik herval."
Michel werd vorig jaar geopereerd aan het hart, vijf overbruggingen kreeg hij. Ook hij moet binnenkort weer naar het hospitaal voor zijn halfjaarlijkse controle. Michel: "We hebben vroeger nooit op de centen moeten letten. Met één inkomen en drie kinderen leef je natuurlijk niet in luxe maar we hadden voldoende. We hoefden ons niets te ontzeggen. Nu moeten we wel op de rem staan om elke maand rond te komen. Dat is lastig, zeker in het begin, maar je moet je daarmee verzoenen. Je leert de dag te nemen zoals hij komt."
Vaste kosten
Eliane en Michel huren een OCMW-flat in het hart van een middelgrote stad. Eliane: "We wonen hier goed. We hebben een mooi uitzicht, een klein maar proper appartement en er is een lift. Ik denk niet dat we beter kunnen zitten."
Michel: "Maar vergis je niet, de flat is niet goedkoop. We betalen ruim 20.000 frank per maand. Verwarming, water en kabeldistributie zijn in de prijs inbegrepen, elektriciteit en telefoon niet. Neem daar nog een aantal andere vaste kosten bij, zoals de hospitalisatieverzekering bij de mutualiteit, en we houden van mijn pensioen nog 20.000 frank over om met tweeën van te leven."
Steun
Ongeveer een kwart van die 20.000 frank gaat naar medische kosten (hospitalisatie - bovenop de som die de verzekering terugbetaalt , behandelingskosten...). Michel: "Daarbovenop komen nog eens de doktersconsultaties, bloedcontroles, én de uitgaven aan geneesmiddelen voor ons allebei."
Na de operatie van Eliane kwam er iemand een handje toesteken in het huishouden maar dat bleek financieel niet houdbaar. Eliane: "De dokter had mij aangeraden een beroep te doen op gezinshulp, maar dat kostte ons 250 frank per dag en dat konden we ons niet veroorloven. Ook de poetsvrouw komt niet meer. Ik onderhoud het appartement zelf. Groot is het niet, dus dat lukt wel. Bovendien is het goed dat ik iets om handen heb, anders loop ik toch maar te piekeren."
Dit jaar dienden Eliane en Michel voor het eerst een dossier in bij het Sociaal Fonds van de VLK. Michel: "We kregen 10.000 frank. Niet spectaculair veel, maar toch zeer welkom. Bij alle andere instanties waar we een steunaanvraag indienden, vingen we bot omdat mijn pensioen te hoog is."
Kinderen
Michel: "Gelukkig kunnen we altijd rekenen op onze kinderen. Ze wonen dicht in de buurt en, als ze niet aan het werk zijn, staan ze altijd klaar. Toen we hier introkken, hebben ze bijvoorbeeld het hele appartement behangen. Onlangs heeft onze jongste zoon onze televisie gerepareerd. Ze laten regelmatig vallen dat ze, indien nodig, ook financieel een handje willen toesteken."
Eliane: "Daar zou ik, als het enigszins mogelijk is, liever niet op ingaan."
Michel: "We doen het met wat we hebben. Veel extraatjes zitten er niet in maar dat is niet zo erg. Er zijn veel mensen die het met nog minder moeten doen."
Het Sociaal Fonds van de Vlaamse Liga tegen Kanker
Ziek zijn kost geld en maakt jammer genoeg vaak ook arm. De Vlaamse Liga tegen Kanker geeft al jaren financiële steun aan patiënten die de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen. Wie zijn de patiënten die aankloppen bij de VLK? Welke kosten brengen hen in de problemen? Miriam Beck van de vakgroep Medische Sociologie van de VUB ging, in opdracht van de VLK, op zoek naar een antwoord op deze vragen. Ze analyseerde een steekproef van 540 dossiers van kankerpatiënten die in 1998 financiële steun ontvingen van de VLK.
Miriam Beck: "De gemiddelde leeftijd van de aanvragers schommelt rond de 60 jaar. Het zijn meestal mensen die geen kinderen (meer) ten laste hebben. De inkomens liggen dikwijls zeer laag. Een belangrijk deel van de patiënten moet het doen met een inkomen dat onder de armoedegrens ligt."
Twee groepen
"Eigenlijk kan je twee grote groepen onderscheiden bij de steunvragers. Enerzijds zijn er de mensen die voor hun ziekte al arm waren. Ik denk bijvoorbeeld aan gepensioneerden die rond moeten zien te komen met een klein pensioentje en die daarvan ook nog een flinke som voor een huurwoning betalen. Voor hen is elke medische kost er te veel aan. Anderzijds zijn er de mensen die voor hun ziekte een heel modaal leven leidden. Dat zijn vaak mensen die hun volledige inkomen nodig hebben om hun huishouden draaiende te houden. Door de ziekte lopen de kosten op, terwijl hun inkomen vaak daalt. Deze mensen komen bovendien in veel gevallen niet in aanmerking voor sociale beschermingsmaatregelen. Eliane en Michel bijvoorbeeld (zie hierboven) behoren tot die tweede groep. Ze hebben wel een redelijk pensioen, maar ze betalen een hoge huur en hebben zware medische kosten, waardoor ze in de problemen komen. Typisch in deze tweede groep zijn ook jongere mensen die op hun volledige inkomen rekenen om bijvoorbeeld de hypotheek en de auto af te betalen of om de kinderen te laten studeren. Wanneer zij door ziekte plots moeten leven van een vervangingsinkomen en tegelijk de kosten zien toenemen, raken zij snel in financiële moeilijkheden."
Miriam Beck: "Uit het onderzoek blijkt dat vooral de hospitalisatiekosten en de factuur voor geneesmiddelen zeer zwaar doorwegen. Ook gezins- en bejaardenhulp vragen van sommige patiënten een grote financiële inspanning."
"De studie laat zien dat er vandaag nog altijd mensen zijn voor wie de kosten ten gevolge van kanker onbetaalbaar zijn. Zij hebben de steun van de VLK broodnodig, want elke 10.000 frank is meer dan welkom. Maar ook de financiële steun die de VLK kan geven, is vaak geen afdoende oplossing. Er is dan ook nood aan een structureel antwoord van de overheid."