Kanker en verzekeringen. Van het kastje naar de muur

Nogal wat chronisch zieken ondervinden problemen bij het afsluiten van een verzekering. Ook (ex-)kankerpatiënten. Een hospitalisatieverzekering bijvoorbeeld wordt hen meestal geweigerd. Of de premie is zo hoog dat het zo goed als onbetaalbaar wordt.

Tekst: An Van de Velde, uit Leven 18, april 2003

Monique Meersseman (55) kan erover meepraten. Ze is al meer dan 20 jaar diabetespatiënt en vier jaar geleden kreeg ze borstkanker. Meermaals diende ze een aanvraag in voor een hospitalisatieverzekering. Maar het lukt niet, zelfs niet tegen een hogere premie. Monique: "Bij zowat alle verzekeringsmaatschappijen heb ik aangeklopt, ook bij mijn bank. Overal heb ik bot gevangen. De bank antwoordde dat mijn aanvraag om medische en technische redenen werd geweigerd. Sinds 1981 heb ik diabetes. Toen was er van een hospitalisatieverzekering amper sprake. Ik heb eigenlijk nooit de kans gehad om mij te verzekeren. Jammer."

Geen argument

Sommigen suggereerden haar om te verzwijgen dat ze kanker en diabetes had. Maar daar was ze niet toe bereid. Bovendien liep ze dan het risico dat haar verzekering geschorst zou worden als de kanker weer de kop zou opsteken.
Monique: "Liegen. Dat was ik niet van plan. Eerst veel betalen om dan achteraf te horen dat ze toch niet uitbetalen. Dat risico wilde ik niet lopen."
Haar laatste hoop richt Monique op haar mutualiteit, maar ook daar wil het niet vlotten. Het voorbije anderhalf jaar heeft ze al drie keer een aanvraag ingediend. Zonder succes. Drie keer kreeg ze een briefje terug met de boodschap dat de medisch adviseur op dat moment geen verzekering kon toekennen en dat ze het binnen zes maanden nog eens opnieuw moest proberen.
Monique: "Het maakt me vooral pisnijdig dat ze je zo aan het lijntje houden. Waarom zeggen ze niet meteen dat ik niet in aanmerking kom wegens de kanker of de diabetes? Dat maakt me zo kwaad. Ik ben nu op een punt gekomen dat ik niet meer loslaat. Ik wil weten hoever ze zullen gaan. Maar ik maak mij niet te veel illusies. Op de plaatselijke afdeling van de mutualiteit hebben ze me al te kennen gegeven dat ik toch nooit een hospitalisatieverzekering zal krijgen. Oké. Dan zullen ze mij dat toch ooit eens moeten zeggen. Tot dan blijf ik proberen, en dien ik om de zes maanden mijn aanvraag in. Een bewijs van hier, een bewijs van daar. Ik laat niet meer los tot ze mij een eerlijk antwoord geven, een menselijk antwoord. Daar heb ik recht op."

Op de lange baan

Ook een autoverzekering afsluiten liep voor Monique niet van een leien dakje, wegens haar diabetes.
Monique: "Ik zou in coma kunnen vallen achter het stuur, redeneerde de verzekeringsagent. Dat vond ik geen argument. Ik meet mijn bloedsuikerspiegel vier of vijf keer per dag. En ik weet wanneer die te laag is. Maar niks aan te doen. Pas nadat ik ermee dreigde naar een andere verzekeringsmaatschappij over te stappen, is het in orde gekomen. Nu staat er in mijn polis uitdrukkelijk vermeld dat ik diabetes heb. Ik betaal wel een hogere premie, maar ik ben tenminste verzekerd."
Monique is vooral verontwaardigd over de houding van de verzekeringsmaatschappijen: "Je vraagt toch niet om ziek te worden. Toch krijg je die stempel opgeplakt. Je wordt in dat kastje gestopt. Wat als ik jong was geweest en een schuldsaldoverzekering nodig had om te kunnen bouwen? Het is ondertussen vier jaar geleden dat ik kanker kreeg en ik heb het gevoel dat ik erdoor ben. Ik heb geen uitzaaiingen. Alles ziet er goed uit. Maar de maatschappij aanvaardt niet dat je genezen bent. Verzekeringsmaatschappijen willen gewoon geen risico lopen. Ik ben intussen 55 en hoe ouder, hoe hoger de premie. Als ze me nog lang aan het lijntje houden, ben ik gewoon te oud om nog een hospitalisatieverzekering te krijgen. Dan zijn al mijn inspanningen voor niets geweest."

Nieuwe antidiscriminatiewet

Nogal wat (ex-)kankerpatiënten hebben problemen met het afsluiten van een levensverzekering, een schuldsaldoverzekering, een hospitalisatieverzekering, soms zelfs met een annulatieverzekering voor reizen. Verzekeraars weigeren hen vaak wegens hun gezondheidstoestand, al zeggen ze dat niet zo cru. Of ze zoeken naar achterpoortjes om niet te hoeven uit te betalen. Zo wordt soms door de verzekeringstussenpersonen zélf aangeraden om geen melding van een ziekte te maken. Daardoor is er eigenlijk sprake van een schijnverzekering, waardoor de verzekeraar later sancties kan treffen wegens het niet of onjuist aangeven van het risico. De antidiscriminatiewet wil daar paal en perk aan stellen.

Voor de verzekering tegen natuurrampen en overstromingen eisen de verzekeraars zelf dat de overheid solidariteit oplegt tussen mensen die in een risicogebied wonen en mensen die niet in een risicogebied wonen. Met andere woorden: iedereen betaalt een premie. Waarom kan die solidariteit niet tussen zieken en gezonden, bijvoorbeeld voor de hospitalisatieverzekering?
Professor op rust Hubert Claassens doceerde verzekeringsrecht aan de KU Leuven en was ook ettelijke jaren verzekeringsjurist: "We kunnen gezonde mensen toch niet laten betalen voor de zieken', hoor je dan. Voor mij is solidariteit toch wel de essentie van verzekeringen. Want wie vandaag gezond is, kan morgen ziek worden. En wie ziek is, kan genezen. Als ik het gevecht zie van kankerpatiënten en de hulp die ze krijgen uit allerlei hoeken. Maar op een verzekering zouden ze niet mogen rekenen? Ik pleit voor meer goede wil van de verzekeraars, voor meer solidariteit. En het strikte minimum is dat kankerpatiënten zich kunnen verzekeren voor hospitalisatie tegen medische risico's die met de kanker niks te maken hebben of er geen gevolg van zijn."
Ook bij de mutualiteiten loopt een hospitalisatieverzekering afsluiten niet altijd van een leien dakje.
Prof. Claassens: "Mutualiteiten hebben nog meer dan verzekeringsmaatschappijen een sociale opdracht. Zij hebben ervaring met kankerbehandeling, zij kennen de ellende. Ze zouden daarom bijvoorbeeld zoals bepaalde Waalse mutualiteiten al doen, een hospitalisatieverzekering kunnen aanbieden aan iederéén, ziek of niet ziek."

Wet in beweging

Sinds kort is de nieuwe antidiscriminatiewet van kracht. Die wet verbiedt discriminatie om gezondheidsredenen. Verzekeraars moeten voortaan een objectieve en redelijke rechtvaardiging geven voor hun weigering. Doen ze dat niet, dan kunnen ze zich aan een rechtszaak verwachten.
Prof. Claassens: "'Redelijk' kan bijvoorbeeld betekenen dat een verzekeraar een iets hogere premie aanrekent, in plaats van botweg de verzekering te weigeren. Of dat je een verzekering krijgt, behalve voor hospitalisaties die een direct gevolg zijn van de kanker."
Wat mogen (ex-)kankerpatiënten van de nieuwe wet verwachten? Heeft het zin dat ze een nieuwe poging doen bij hun verzekeraar?
Prof. Claassens: "Ik zou dat zeker doen, met een verwijzing naar de antidiscriminatiewet. En als je geweigerd wordt, vraag dan een schriftelijke motivatie waarom men je een verzekering weigert. Ik verwacht er in ieder geval veel van. Maar zeggen dat de wet een einde zal maken aan de discriminatie, is als zeggen dat artsen alle kankers kunnen genezen. Veel patiënten wórden beter. En als ik het grenzeloze vertrouwen zie van zoveel kankerpatiënten in de geneeskunde, in hun eigen kracht, in hun zelfhulpgroep. Waarom kunnen we dan niet een beetje vertrouwen hebben in de verzekeringen? Ik juich in ieder geval toe dat patiëntenverenigingen de wet in de schijnwerpers zetten. We moeten blijven verder werken aan de reïntegratie van zieken en gehandicapten in het gewone leven. Ook via de verzekeringen."
"Bovendien is er politieke belangstelling voor deze problematiek. Met de verkiezingen in het vooruitzicht is het misschien een goed moment om bijvoorbeeld een wettelijke regeling af te dwingen voor een basisdienstverlening inzake verzekeringen. Dat houdt in dat iederéén de basisverzekeringen zoals schuldsaldo- of hospitalisatieverzekering moet kunnen krijgen."

Klachten over verzekeringen?

Nu de antidiscriminatiewet er is, loont het de moeite opnieuw te proberen een verzekering aan te vragen. Vangt u (weer) bot, eis dan van uw verzekeringsmaatschappij of mutualiteit een schriftelijke motivatie voor de weigering. Wie verder wil gaan, kan een klacht richten aan het Centrum voor Gelijkheid van Kansen (Wetstraat 155, 1040 Brussel). Het Centrum kan bij een individueel geval van discriminatie niet zelf naar de rechtbank stappen, maar het kan wel advies geven over hoe u het best verder tewerk gaat.

Naar het verhalenoverzicht

ONE Agency