 |  |  |
U bent hier:
Kanker en vermoeidheid
Meer lezen
- De VLK organiseert overal in Vlaanderen infosessies over vermoeidheid
- De brochure Vermoeidheid bij kanker is te lezen, af te drukken of te bestellen via de pagina Publicaties
Er staan heel wat tips in die helpen energie te sparen bij het baden, aankleden, boodschappen doen, het huishouden enz.
Tekst: Lie Verschueren, uit Leven 3, juli 1999
"Bij het opstellen van mijn behandelingsplan verwittigde niemand me", vertelt Brigitte Van Damme, die zowat een jaar geleden te horen kreeg dat ze borstkanker had. "In een folder die ik meekreeg, werd het probleem terloops wel even aangestipt, maar het was me hoegenaamd niet opgevallen. Nochtans had die informatie wonderen kunnen doen. Ik zou dat vermoeide gevoel niet meer verkeerdelijk hebben geïnterpreteerd als een teken dat de behandeling mislukte. Als ik vooraf op de hoogte was geweest, zou ik de huishoudelijke taken en de kinderopvang anders hebben kunnen organiseren", aldus nog Brigitte, die tot haar ziekte buitenshuis werkte en in haar gezin met drie kinderen "moeder-doet-al" was. Geen wonder dat ze zich niet zo maar aan de vermoeidheid overgaf.
Velerlei oorzaken
Voor gezonde mensen is moe zijn een bescherming tegen oververmoeidheid. Voor kankerpatiënten is vermoeidheid een extra bedreiging voor de levenskwaliteit. Middeltjes als gezond eten, veel drinken of vitaminen nemen, kunnen helpen. Doeltreffend blijkt ook EPO (erythropoïetine) te zijn, een hulpmiddel dat momenteel vaak wordt voorgeschreven voor kankerpatiënten die kampen met extreme vermoeidheid.
De ware oorzaak van het energietekort kent men nog niet precies. Er kunnen verschillende factoren in het spel zijn: bloedarmoede, verkeerd gebruik van pijnstillers, minder beweging, slaapstoornissen, . Ook psychische factoren spelen een rol. Angst, verdriet, stress en verlies aan zelfvertrouwen kunnen het vermoeide gevoel versterken. Dat ervoer Brigitte Van Damme aan den lijve. Ze onderging vorig jaar twee operaties en startte nadien een radiotherapie. "De eerste weken kwam ik vrij goed door. Maar de derde week wist ik niet wat me overkwam. Ik voelde me zo ellendig! In vergelijking met de vermoeidheid was de pijn slechts een vervelende bijkomstigheid. Alles wat ik deed, kostte moeite, zelfs mijn arm opheffen. Het gekke was dat die vermoeidheid toenam naargelang ik dichter bij het UZ in Jette kwam, waar ik in behandeling was. Op een dag had ik zelfs een rolstoel nodig om tot bij de radiotherapie te geraken. Nochtans liep ik even tevoren thuis gewoon rond. Mijn afkeer voor de behandeling zat daar duidelijk voor iets tussen", aldus Brigitte, die zichzelf altijd voor een nuchtere geest had gehouden. Ik herkende mijn eigen reacties niet, vertrouwde mezelf niet meer en verloor daardoor mijn houvast én veel energie."
Hulp durven vragen
Weten en beseffen dat je als kankerpatiënt tijdens de behandeling, tot een zestal maanden nadien of zelfs voor de rest van je leven, minder fit bent dan voordien, is volgens Brigitte het begin van de oplossing. "Je raakt niet meer in paniek als de vermoeidheid toeslaat en je zet stappen om je leven anders te organiseren. Vrienden hadden wel eens gevraagd of ze konden helpen maar dat had ik steevast afgewimpeld. Tot ik inzag dat hulp krijgen niet vernederend hoeft te zijn. Ik zette uiteindelijk de stap om mijn moeder de was en een vriendin de strijk te geven, mijn zus de diepvries te laten vullen met spaghettisaus en een poetsvrouw in huis te halen", herinnert ze zich. Over de financiële consequenties van die hulp is ze kort: "Door te stoppen met roken, spaarde ik meer uit dan de hulp me kostte." Poetsdiensten en organisaties voor gezinshulp houden trouwens rekening met het gezinsinkomen.
Trucjes
Het werk dat Brigitte Van Damme zelf doet, probeert ze zoveel mogelijk zittend te doen. "Op alle strategische plaatsen in huis staat er een stoel: in de badkamer om me zittend te wassen, in de keuken om groenten schoon te maken of wasgoed te plooien, en bij de telefoon. Tussen de taken door neem ik korte rustpauzes. Hoewel ik me dat niet bewust opleg, plan ik ook meer op papier wat ik wanneer wil doen. De spreuk "luiheid is des duivels oorkussen" heb ik buiten gegooid en ik sta me toe af en toe eens niets te doen. Werkjes kunnen wachten of minder vaak gebeuren. Beddenlakens verschoon ik om de twee weken in plaats van elke vrijdag. De keuken wordt minder vaak geschrobd. Handdoeken en lakens strijk ik niet meer. Soep maak ik in grotere hoeveelheden en bewaar ik in de diepvries."
Lief zijn voor jezelf
Hoewel Brigitte Van Damme nooit verzweeg dat ze kanker had, vertoefde ze af en toe graag tussen mensen die van haar ziekte niets afwisten. "Ik voelde me dan weer gewoon", zegt ze. Op andere momenten had ze er deugd aan haar miserie te delen met lotgenoten in de zelfhulpgroep. Ze praatte er vaak over wat wèl en wat niet te doen met de beperkte energie die je als zieke hebt. "Doe vooral dingen die je graag doet, is hun eenstemmig advies. De diagnose kanker trekt je als een draaikolk naar beneden. Om daar uit te geraken, moet je lief zijn voor jezelf. Als je graag wandelt, leest of muziek beluistert, doe dat dan. Het werkt verfrissend, het helpt je de batterijen weer opladen."
Nu Brigitte zich weer beter voelt, overweegt ze opnieuw een job te zoeken. Toch blijft ze zich voldoende nachtrust gunnen. "Ik kan minder aan dan vroeger. Bovendien ben ik er niet meer op uit opnieuw zoveel mogelijk te presteren. Ik wil belangrijke van onbelangrijke dingen onderscheiden. Wat ik doe, wil ik intens doen. Dat is de les die mijn kanker, mijn behandeling, mijn vermoeidheid, me heeft geleerd."