 |  |  |
U bent hier:
Kanker in de familie (4): gesprek met psychologe Bieke Maes
Schrijf ons!Stuur uw reactie op artikels uit Leven naar brievenbus@tegenkanker.be, de lezersrubriek van het tijdschrift. We nemen uw brief mogelijk op in het volgende nummer.
Dag tegen Kanker
Op donderdag 16 september organiseert de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) voor de elfde keer haar Dag tegen Kanker. Net als bij de twee vorige edities slaan de VLK en de ziekenhuizen de handen ineen om van de Dag tegen Kanker een dag van de kankerpatiënten en hun familie te maken. Dit jaar geeft de Dag tegen Kanker speciale aandacht aan de naaste omgeving van de kankerpatiënt. Meer informatie over de Dag tegen Kanker en een overzicht van de deelnemende ziekenhuizen
Waar vindt u hulp en informatie?- Bij de psycholoog of de oncologische afdeling van het ziekenhuis.
- Bij de Vlaamse Kankertelefoon: 078/150.151, elke werkdag van 9 tot 17 uur.
- Op www.tegenkanker.be/
individuelesteun en op het forum van de VLK. - Op www.delaatstereis.be: informatie over vroegtijdige zorgplanning, over de zorg die u wil als u ernstig ziek wordt.
- Op www.palliatief.be: Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen.
Wat speelt er door je hoofd als je partner, je ouder of je kind kanker krijgt? Wat voel je? Wat doe je? En waar vind je steun? Een heleboel vragen.Tekst: Els put, foto: An Nelissen, uit Leven 47, juli 2010
We stellen ze Bieke Maes, psychologe in het ZNA Jan Palfijn in Merksem. Zij begeleidt dagelijks kankerpatiënten en mensen uit hun omgeving. ‘Wanneer de diagnose "kanker" valt, heeft dat een effect op de patiënt én op iedereen in zijn omgeving. Niet alleen de patiënt is ziek maar iedereen rond hem wordt een beetje mee ziek. De omgeving voelt vooral onmacht. "Konden we maar wisselen", hoor ik vaak. De confrontatie met het ziek zijn, het zo weinig kunnen doen en het lijden is vaak het meest ondraaglijke. Daarbij komt nog de angst voor het veranderde dagelijkse leven en voor verlies. Angst om iemand te moeten achterlaten, angst om alleen verder te moeten.'
Wanneer iemand kanker krijgt, gaat alle aandacht in de eerste plaats - terecht - naar de patiënt, minder naar de omgeving van de patiënt. Bieke: ‘Toch mag je die niet uit het oog verliezen. Vooral partners en ouders plaatsen de zorg voor de zieke op de eerste plaats in hun leven. Ze cijferen zichzelf weg en krijgen daarnaast vaak extra taken op hun programma: de klussen die hun partner deed, het ziekenbezoek of -vervoer, de telefoontjes... Dat merk je in het verhaal van Vera: ze poetste het huis alleen, pakte de verbouwingen zelf aan en ging telkens mee naar het ziekenhuis. Dapper, hoor!'
Mensen kunnen het bovendien financieel moeilijker krijgen wanneer het inkomen van de zieke partner vermindert of wegvalt of wanneer ze zelf minder gaan werken. Soms komt de noodzaak om te moeten blijven werken in conflict met het verlangen om voor een zieke partner te zorgen. Een moeilijk dilemma.
Zorg voor jezelf...
Daarom is het zo belangrijk dat hulpverleners, familie en vrienden alert zijn voor de alarmsignalen wanneer iemand het moeilijk krijgt. Bieke: ‘Dat kan bijvoorbeeld zijn: alle hobby's en contacten links laten liggen, niet meer functioneren op het werk, niet kunnen slapen, oververmoeid zijn, worstelen met schuldgevoel, niet meer kunnen genieten... Het is erg belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt als je in een moeilijke periode terechtkomt. Anders mis je ook de energie om goed voor je partner, ouder of kind te zorgen.'
Ouders en partners hebben de reflex om de diagnose voor hun kinderen of voor elkaar te verzwijgen. Bieke: ‘Maar dit is niet het moment om geheimen te hebben voor elkaar. Je hebt elkaars steun broodnodig. Ook moeilijke onderwerpen kan je het best aankaarten en doorpraten, eventueel met de hulp van een hulpverlener of vertrouwenspersoon. Dat deden Vera en Marcel: Vera voelde zich schuldig om te blijven tennissen terwijl Marcel zo ziek was. Bij de psychologe kon ze met Marcel dit moeilijke onderwerp bespreken.' Andere tips zijn: blijf eerlijk zodat jullie elkaar kunnen blijven vertrouwen, hou de balans tussen geven en nemen in evenwicht. Blijf jezelf, en blijf in je eigen rol, in de rol van partner, ouder of kind. Als partner: neem niet alleen een verzorgende rol op. Als volwassen kind: verval niet in de ouderrol, neem het ouderschap van je ouders niet over wanneer ze ziek zijn. Als jonger kind: blijf broer, zus... Bieke: ‘Hilde bleef in haar rol als kind, ze nam geen ouderrol of partnerrol over van haar ouders. Kanker was op korte tijd sterk aanwezig in haar leven, toch kreeg kanker geen hoofdrol. Hilde bleef het evenwicht bewaren tussen werk, gezin en vrije tijd. Ook in het verhaal van Milan en Elke speelt de ouderrol: het is niet evident om ouder én arts te zijn. Milan bewaart een goed evenwicht, hij is in de eerste plaats vader en voegt zijn kennis als arts in de juiste dosis toe.'
...en voor je familielid
En hoe kan je je partner, ouder of kind met kanker helpen? Bieke: ‘Door gewoon te vragen: Hoe kan ik je helpen? Wat heb jij nodig? Wat kan ik voor je doen? Dat is voor iedereen anders, de één heeft graag een extra knuffel, een ander wil graag praten of juist niet. Sommige patiënten hebben nood aan praktische hulp. Vera wist het van Marcel: hij is een stil man. Hij kreeg van haar het mandaat om te zwijgen. Voor hem was het geen probleem dat Vera gesprekken zocht, onder meer met de psychologe in het ziekenhuis. Zij bleven samen dingen doen en probeerden te genieten van elke dag die ze samen hadden.'