LinksSitemapContact
U bent hier:
Start > Patiënten > Patiënten vertellen > Hoe vertel je het de kinderen? Hilde: 'Lottes reacties toonden ons de weg'

Hoe vertel je het de kinderen? Hilde: 'Lottes reacties toonden ons de weg'

Meer lezen

Toen Hilde te horen kreeg dat ze borstkanker had, was haar dochter Lotte vijf. Hilde en haar man voelden dat ze hun kind niet van de ziekte konden afschermen en speelden open kaart, weliswaar op Lottes niveau. Daarbij toonden de directe, ontroerende en soms grappige reacties van Lotte hen de weg. Ook voor Hilde betekenden de open gesprekken veel. Ze moest niet, bovenop het verwerken van de ziekte, voortdurend verbergen wat er met haar en haar lichaam aan de hand was.

Tekst: Lie Verschueren, in Leven 14, april 2002

Hilde: "De week tussen de diagnose 'borstkanker' en de heelkundige ingreep verliep moeilijk en voor Lotte bijzonder ongewoon: ze zag me huilen, er was voortdurend telefoon of bezoek, er werd ernstig gepraat en wellicht minder gelachen. De avond voor ik naar het ziekenhuis moest, riepen we Lotte bij ons, zoals we altijd doen om iets te plannen of te beslissen. Papa zei: 'Mama is ziek', en Lotte antwoordde zonder aarzelen: 'Ja, mama heeft een knobbeltje in haar borst'. Toen ze een tijd later zelf zei dat ik kanker had,' stonden we allebei versteld. Waar had ze dat opgevangen? Hoe klein ze ook was, ze had het verdriet gevoeld en de link gelegd met wat ze hier en daar had gehoord. We hebben haar het knobbeltje in mijn borst laten voelen en haar uitgelegd dat ik daar heel ziek van kon worden. Als we zouden toestaan dat de dokter het knobbeltje en de borst zou wegnemen, kon ik weer gezond worden en weer alles doen. Even leek ze te twijfelen. Maar toen papa zei dat we die borst toch niet echt nodig hadden, vond ze het goed. Na dat gesprekje voelde ik me opgelucht. Lotte wist wat er aan de hand was en zou geen beangstigende beelden fantaseren bij wat ze toevallig vernam. Na de operatie kwam ze me graag bezoeken in het ziekenhuis. Een vriendin en papa hadden met foto's en tekeningen voor een leuke sfeer op mijn ziekenhuiskamer gezorgd."

"Op een avond liet ik Lotte het litteken van de operatie zien zodat ze er niet van zou schrikken als ze, net als vroeger, de badkamer in zou rennen. Ze keek er vrij snel van weg. Maar 's avonds vroeg ze er opnieuw naar. Dat ik mijn haar zou verliezen door de chemotherapie vond Lotte aanvankelijk heel eng. Maar nadat we samen een pruik hadden gekozen, leek ze zich ermee te verzoenen. Ik legde haar ook uit wat een borstreconstructie is en maakte haar vertrouwd met mijn voorlopige borstprothese. Ze noemt het een 'fopborstje' en ze is er best een beetje trots op dat dit ons geheimpje is. Als we samen weg zijn geweest, zegt ze wel eens met een knipoog: 'We hebben ze weer gefopt hé mama!' Toch wisten we niet goed of ze elders even probleemloos reageerde. We vroegen Lottes schooljuf haar wat extra in de gaten te houden. In de klas bleek ze rustig haar zegje te doen over kanker en over haar zieke mama."

"Omdat mijn genezingskansen goed leken, hebben we met Lotte nooit over een mogelijke slechte afloop gepraat. Maar bij het slapengaan begon Lotte er een keer zelf over: 'Ben je nu bijna genezen en ga je nu niet meer dood?'. En even later: 'Word jij als je dood gaat ook een ster?' Dat herinnerde ze zich van de tekenfilm De leeuwenkoning, waarin Simba, het leeuwenjong, tot een ster spreekt als hij zijn dode vader mist. Ze keek toen peinzend naar de sterrenhemel en zei : 'Maar, hoe zou ik jou dan kunnen vinden tussen ál die sterren?'"

"Sinds korte tijd ben ik weer aan het werk en Lotte vindt het goed, hoewel ze er inmiddels aan gewend was dat ik veel meer thuis was dan vroeger. Blijkbaar legt ze spontaan de link tussen weer gaan werken en genezen zijn en stemt die gedachte haar tevreden. Ze blijft evenwel alert reageren op wat ze ziet. 'Waarom moet je die pilletjes nemen?', vroeg ze me gisteren. Toen ik zei: 'Om niet weer ziek te worden', reageerde ze snel: 'Neem dan die pilletjes maar!'"

Hilde is ervan overtuigd dat haar ziekte en het genezingsproces de band in haar gezin hebben versterkt. Ze kijkt tevreden terug op hoe ze de moeilijkheden hebben aangepakt. Tegelijkertijd is ze verbaasd over de rust en de openheid waarmee ze op haar ziekte reageerde. "Ik dacht dat ik vreselijk in paniek en heel gesloten zou zijn. Kanker zet je echter plots met je rug tegen de muur en geeft je geen tijd om je reacties uitgebreid te overwegen. Eigenlijk hebben we ons vooral laten leiden door ons intuïtief moeder- en vadergevoel. Dat gaf aan wat onze dochter en wijzelf nodig hadden en aankonden."

 

Niet alleen uit woorden spreekt verdriet

Het is voor ouders niet eenvoudig om hun ziekte met hun kinderen te delen. Vanuit de vzw 'Achter de Regenboog' helpt Nicole Everaerts ouders op weg om met hun kinderen over hun verdriet te praten.

Nicole Everaerts: "Ouders kunnen hun kinderen niet afschermen voor ziekte en verdriet - zoals ook blijkt uit het verhaal van Hilde. Als er iets ernstigs aan de hand is met mama of papa heeft een kind, hoe jong ook, dat meestal vlug in de gaten. Wat je hen dan vertelt en hoe je dat best doet, is voor elk kind en elke leeftijd verschillend. Ik raad ouders aan aandachtig te kijken en te luisteren naar wat hun kind zelf vraagt en aangeeft. Een adolescent die volop groeit naar onafhankelijkheid wil misschien wel een kort gesprek met een ouder maar zoekt vaak een andere vertrouwenspersoon. Een kind van tien kan verscheurd worden door angst of schuldgevoelens maar dat niet laten merken om zijn ouders te sparen. Als ouders goed toekijken merken ze soms dat de schoolprestaties verminderen, dat hun kind moeilijk slaapt of dat het huilt in bed, dat het zich gespannen gedraagt of dat zijn tekeningen een sombere ondertoon hebben. Samen een verhaal lezen over ziek zijn, kan een aanleiding zijn voor een gesprek. Of ouders kunnen samen met hun kind een boekje maken over ziek zijn. Als het kind merkt dat daarin zowel plaats is voor fijne als voor trieste dingen kan het een uitlaatklep zijn voor angst of verdriet. Als ouder kan je er informatie in kwijt die je aan je kind wil geven. Op een figuurtje kan bijvoorbeeld aangegeven worden welk lichaamsdeel ziek is. Of in de blaadjes van een bloem kan men schrijven wat men zo tof vindt aan mekaar."

"Zeker bij kleine kinderen is lichaamscontact belangrijk. Het kind op schoot nemen of knuffelen geeft het een geborgen gevoel waardoor het vlotter zijn twijfels zal uiten. Jonge kinderen kampen niet zelden met de vraag of de ziekte van een ouder hun schuld is. Overtuig hen ervan dat niémand schuld heeft aan kanker. Kinderen zijn ook dikwijls bang alleen gelaten te worden. Stel hen gerust en benadruk dat er altijd voor hen gezorgd zal worden, wat er ook gebeurt. Zelfs kleuters beschouw je best niet als 'te klein' om ze bij het ziek zijn van een ouder te betrekken - kijk maar naar Lotte in het verhaal van Hilde. Ze vangen woorden op, zijn in de war en vragen soms aandacht door moeilijk gedrag. Tolereer ook in die situatie niet dat een kind stout is maar toon tegelijkertijd je bezorgdheid. Maak tijd om samen hun tekeningen te bekijken. Laat je kleuter zelf vertellen wat hij heeft getekend en ga in op zijn vragen. Maar wees ook voor jezelf niet te streng. Sta toe dat je fouten maakt, maar durf nadien verduidelijken waardoor je bijvoorbeeld heftiger reageerde dan je had gewild."

Naar het verhalenoverzicht