 |  |  |
U bent hier:
Borstkanker en intimiteit
Meer lezen
Gabriëlle Eicholtz (50) verloor haar ene borst door borstkanker, en liet haar andere borst preventief wegnemen. Ze heeft inmiddels één reconstructie laten doen en binnenkort volgt de tweede. Nicole Plum (38), psychologe, was 34 toen ze een pijnlijk knobbeltje in haar borst voelde. Niet veel later werd haar borst geamputeerd. Nicole en Gabriëlle vertellen over hun leven na een borstamputatie: over emoties, relaties, intimiteit en de toekomst.Deze teksten verschenen eerder in de brochure "Borstkanker en seksualiteit", Baarn/Pharmacia bv, 2002. Bewerking: Griet Van de Walle, uit Leven 19, juli 2003
Emoties
Gabriëlle: "Na de diagnose viel ik in een zwart gat. Ik was wanhopig. In de periode voor de borstamputatie kon ik niet slapen, niet eten en niet drinken. Ik viel kilo's af. Het enige wat ik deed, was doorwerken. En na de operatie zag ik alleen maar dat grote litteken. Ik vond mijn lichaam zonder borsten vreselijk. Je bent niks. Geen jongen en geen meisje. Ik had daar absoluut geen vrede mee. Ik kon het gewoonweg niet accepteren. Bovendien kon ik ook niet met die 'nepborsten' overweg. Ik zat constant met die prothesen te knutselen en te knoeien, het zat gewoon nooit naar mijn zin. De reconstructie met siliconen was dan ook zeer welkom. Ik voel me er gewoon meer mens, meer vrouw door."
"Op vakantie ging ik wel naar het strand, maar zocht samen met mijn man altijd een heel rustig plekje op. Als iemand me dan toch zag, had ik daar op dat moment geen moeite mee. Het was meer een schok voor hen dan voor mij."
Nicole: "Vlak voor de borstamputatie heb ik nog een foto van mijn lichaam genomen. Ik ben toen voor de spiegel onder de douche gaan staan en heb mijn borst vastgehouden. Ik dacht steeds maar: dit deel van mijn lichaam zal ik nooit meer zien. Ik heb er een uur lang gestaan en alleen maar gehuild. Ik kon er heel moeilijk afscheid van nemen. Maar op een gegeven moment heb ik toch die douche uit gedraaid, ben weggelopen en heb het operatiehemd aangetrokken."
"Na de operatie heb ik lang gewacht tot ik zelf naar de plek wilde kijken waar mijn borst had gezeten. Ik moest er rijp voor zijn, zo voelde ik dat. Toen de pleister eraf ging, heb ik eerst mijn zusje laten kijken. En ik keek naar haar en hoe haar reactie zou zijn. Toen dat goed was, heb ik zelf gekeken. Ik vond het minder erg dan ik had verwacht. Het leek wel of ik op die plek weer een kind was geworden, van voor ik borsten kreeg. Heel vreemd om te ervaren.
Ik ben altijd wel trots geweest op mijn borsten. Ik had vroeger kleine borsten en droeg zelden een beha. Dus het deed wel pijn dat ik er één kwijt was, maar ik ben ook van mening dat ik meer ben dan alleen twee borsten. Ik vind het ook geen verminking van mijn lichaam. Dat klinkt zo negatief. Ik ben blij met wie ik ben en wat ik ben.
Relatie
Gabriëlle: "Mijn man is heel goed met de problematiek omgegaan, hoewel hij het best wel eens zwaar te verduren had. Als ik boos was bijvoorbeeld. Boos op de wereld, want waarom moest mij dit nu overkomen? Dan kreeg hij wel de wind van voren. Soms volkomen onterecht, maar hij heeft het allemaal geslikt. Hij heeft ook gezegd dat ik van hem geen borsten hoefde te creëren. Ik heb die reconstructie echt voor mezelf laten doen."
Nicole: "Mijn relatie was goed en is nog goed. Maar het is heel belangrijk hoe je er zelf mee omgaat. Ik zend wat dat betreft geen moeilijke signalen uit, zegt mijn vriend. Ik heb wel even getwijfeld of ik nog dezelfde 'leuke meid' was ten opzichte van de mannen, als voor de operatie. Zouden ze me zo nog wel aantrekkelijk vinden? Maar eigenlijk kwam het niet in me op dat mijn vriend me nu lelijker zou vinden. Mijn vriend ziet me graag in leven. En die borst moest daar voor ingeleverd worden."
"Hij vindt het ook niet lelijk. Hij raakt me daar gewoon aan. Hij houdt van me om wie ik ben, en dat bevestigt hij ook. Hij meent dat het vooral belangrijk is hoe ik ermee omga, wat ik ermee doe. Ik ken vrouwen die alles in het donker doen en niet eens naar zichzelf in de spiegel durven kijken. Maar zo wilde ik niet worden. In het begin heb ik daarom ook heel wat keren mijn trui opgetild in het bijzijn van vrienden. En ik ga nu ook gewoon naar het strand en in de zon liggen. Ik moet daar wel bij zeggen dat het een beetje van mijn bui afhangt of ik een bovenstukje draag met een prothese of dat ik monokini ga zonnen."
Intimiteit
Gabriëlle: "Onze seksuele relatie was prima voordat de operaties plaatsvonden. En dat is ze nu nog. Of er daadwerkelijk iets in die relatie veranderd is, vind ik moeilijk te beantwoorden. Kijk, bij ons was het wilde er toch al een hele tijd van af. En voor problemen als een droge vagina gebruik ik een glijmiddel. Daar maak ik absoluut geen probleem van."
"Ik heb wel perioden gekend dat ik niet wilde dat er ook maar iemand aan mijn lichaam kwam. Ook mijn man niet. Dan ben je bang en voel je je gewoon niet prettig. En hoe lief iemand dan ook voor je is, het gaat gewoon niet. Soms is ook niet uit te leggen waarom het niet gaat. Dat moet een partner dan maar gewoon accepteren. En dat deed mijn man dan ook."
Nicole: "Intimiteit is ook warmte voelen en knuffelen. Ik had daar vlak na de operatie enorme behoefte aan. Ik heb geroepen: "Kan er dan niemand lief voor me zijn. Ik heb het zo koud". Ik had die warmte op dat moment zo nodig! Ik ben een paar keer naar een therapeut geweest die me leerde mijn lichaam 'goed' te gebruiken en vooral niet in elkaar te kruipen. Op eigen initiatief. Mijn vriend en ik hebben echter geen problemen met seks gehad. De intimiteit is eigenlijk nooit weggeweest. Wel is me herhaaldelijk door artsen voorgesteld een reconstructie te laten doen. Eén arts zei zelfs: "Je bent pas 34 en ziet er niet onaardig uit, waarom zou je geen reconstructie laten doen? Dan heb je zo weer een goed seksleven!" Ik keek beduusd en was met stomheid geslagen, maar ik zag ook nog dat hij het goed bedoelde. Helaas is dat echter geen steunende opmerking. Voor mij en mijn vriend is het goed zo. Ik wil helemaal geen reconstructie. Het is goed zo."
Toekomst
Gabriëlle: "Als ik de tweede borst heb, ben ik klaar! Zo voel ik dat. Ik was er in het begin zo ontzettend angstig over dat er met mijn tweede borst ook iets mis zou gaan, dat ik gewoon niet meer verder kon leven. Na de preventieve amputatie is de rust weergekeerd. Ik kan weer gewoon functioneren. Soms word ik wel overvallen door angst, maar dat verdwijnt even later weer. Wel heb ik een deel van mijn werkzaamheden neergelegd om meer tijd voor mezelf te hebben. Ik wil niet meer zo rennen en vliegen. Er is in drie jaar veel gebeurd en ik ben door die periode mentaal wel veranderd. Vroeger was ik keihard voor mezelf, maar nu kan ik zomaar huilen. Ik durf mezelf meer vrij te geven. Ik geloof dat ik ook wat vriendelijker voor mijn man ben geworden. En toleranter tegenover anderen."
Nicole: "Het is nu het vierde jaar na de operatie en ik mag wel zeggen dat ik leef voor twee. Ik geniet ontzettend van het leven. Ik leef ook veel meer in het heden. Het 'nu', dat is het waar het om gaat."
Joris Dewispelaere: 'Veranderingen aanvaarden is moeilijk'
"Gabriëlle en Nicole hebben hun veranderde lichaam leren aanvaarden en een manier gevonden om opnieuw intiem te zijn met hun partner," zegt de Joris Dewispelaere, die in Nederland doctoreerde met een proefschrift over intimiteit, seksualiteit en zingeving bij vrouwen na een borstamputatie. "Dat proces verloopt niet altijd zo vlot", zegt hij op basis van zijn proefschrift en zijn praktijkervaring als psycholoog.
Tekst: Carla Rosseels
"Ik schat dat een derde van de vrouwen erin slaagt om na een borstamputatie op een even fijne, waardevolle manier intiem te zijn en seks te hebben met hun partner. Voor andere vrouwen blijft het moeilijk. Er zijn vrouwen die hun geschonden lichaam maar moeilijk kunnen aanvaarden en niet willen of kunnen toelaten dat hun partner het litteken ziet, laat staan dat hij haar daar zou aanraken. Door de chemotherapie komen sommige vrouwen in een vervroegde menopauze, waardoor hun hele seksualiteitsbeleving verandert. Hun verlangen is weg en ze worstelen op hun vijfendertigste met het feit dat ze zich oud voelen. Anderen hebben wel zin om te vrijen, maar voelen dat hun lichaam niet mee wil en dat het nauwelijks lukt. Zelfs gewoon knuffelen en dicht bij elkaar zijn, kan moeilijk worden als je je bijzonder slecht in je vel voelt."
"Bepaalde vrouwen proberen hun partner zo veel mogelijk tegemoet te komen. Een vrouw van vijftig vertelde mij dat zij zelf niet meer zo'n behoefte heeft aan seks, maar dat haar partner haar op zoveel vlakken ondersteunt dat ze hem niet in de kou wil laten staan. Een tien jaar jongere vrouw vertelde me dat haar man weet dat ze soms minder geniet van seks, maar dat dat hen geen van beide stoort, terwijl nog iemand anders absoluut wou verbergen dat haar genot minder groot was geworden, omdat ze dat haar man niet wou aandoen. De ene vrouw vindt het niet erg om zulke 'toegevingen' te doen, terwijl de andere er ambivalente gevoelens bij heeft en zich werkelijk moet forceren."
"Zelfs bij vrouwen die er wel in slagen om de intieme en seksuele relatie weer even bevredigend te ervaren als voor de operatie, leeft er aanvankelijk veel angst en onzekerheid. Zal mijn partner mij nog graag zien? Kan hij mijn geschonden lichaam aanvaarden? Uit mijn onderzoek blijkt dat de aanvaarding door de partner zeer bepalend is voor de aanvaarding van de vrouw. Eén vrouw vertelde: 'Sinds we weer seks hebben, kan ik beter met de amputatie omgaan. Ik voel me aanvaard'."
Negatieve gevoelens toelaten
"Het is normaal dat vlak voor en na de operatie intimiteit en dan vooral seksualiteit nauwelijks aan de orde zijn. De bestrijding van de kanker en de overlevingskansen staan op dat moment centraal. Ook in de eerste maanden na de operatie blijft dat zo. Pas na zes maanden begint het leven weer een beetje zijn gewone gang te gaan. Beide partners zoeken uit op welke manier ze opnieuw intiem en seksueel met elkaar kunnen omgaan. Sommige partners groeien door zo'n levensbedreigende ziekte meer naar elkaar toe. Ze beseffen dat een leven eindig is en ze voelen zich dankbaar voor elk moment dat hen nog gegund is. Voor de ene is het voldoende om er voor elkaar te zijn. Een ander heeft meer behoefte om te praten en gevoelens te delen. Soms lukt dat, soms lukt dat niet. Sommige vrouwen lijden eronder dat hun man moeilijk over z'n gevoelens kan praten, anderen leggen zich daarbij neer omdat het altijd al zo was."
"Voor vrouwen is het in die eerste maanden wel belangrijk om hun eigen negatieve gevoelens toe te laten. Vrouwen voelen zich vaak verdrietig, ongelukkig, boos. Het heeft geen zin om dat allemaal te onderdrukken. Praat erover, met je partner als dat kan, of met familieleden, vriendinnen of lotgenoten.'"
"Op seksueel vlak is voor de vrouw de confrontatie met het litteken erg belangrijk. Sommige vrouwen laten het litteken meteen na de operatie al aan hun partner zien, anderen hebben tijd nodig om hun lichaam zelf opnieuw te ontdekken: hoe ziet het eruit, wat voel ik nog en wat niet, waar kan ik nog van genieten? Pas dan is ze klaar voor contact met haar partner. Het is absoluut niet vreemd als een vrouw daar een paar maanden tijd voor nodig heeft."
Partner tijd geven
"Het is uiteraard ook belangrijk om de partner de tijd te geven om te groeien en zich opnieuw te leren openstellen voor zijn partner. Meestal zetten partners in de loop van de eerste twee jaar na de operatie grote stappen in de verwerking ervan en vinden ze elkaar terug op intiem en seksueel vlak. Voor sommigen wordt alles weer als vanouds, anderen moeten afscheid nemen van het oude en nieuwe manieren zoeken. Omdat er tijdens de eerste vijf jaar nog geregeld controles plaatsvinden, blijft die hele periode voor de meeste koppels een gespannen en soms moeilijke tijd."
"Het gebeurt ook dat het niet lukt, en het huwelijk stukloopt. Een vrouw merkte dat haar man bang bleef om haar aan te raken en er niet in slaagde om daar iets over te zeggen. Daardoor miste ze zo veel intimiteit en seksualiteit dat ze uiteindelijk uit de relatie stapte. Als het fout gaat, zoek je best hulp. Misschien helpt een gesprek met vrienden of lotgenoten. Of je kan je laten begeleiden door een psycholoog of seksuoloog."